Hakkâri-Van karayolunda yaşanan trafik kazalarının tüm yönleriyle incelenerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Hakkâri-Van karayolu, ağır vasıta trafiğiyle birlikte bölge halkının günlük yaşamında aktif olarak kullandığı bir ana ulaşım hattıdır. Ancak yolun fiziki yetersizlikleri, trafik mühendisliği açısından riskli dönüş ve eğim noktaları, yeterli uyarı levhalarının bulunmaması ve yol bakım-onarım hizmetlerinin gecikmesi, burayı yıllardır ölüm hattı haline getirmiştir. İçişleri Bakanlığı, trafik güvenliği politikalarının hazırlanması, denetimlerin etkin şekilde yapılması ve can kayıplarının azaltılması konusunda doğrudan sorumludur. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ise karayollarının planlanması, yapımı, bakımının sağlanması ve yolların güvenli hale getirilmesiyle yükümlüdür. Bu iki bakanlığın görev ve yetki alanındaki uygulamaları sahada hayata geçiren ve denetleyen kurum ise Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM)'dür.

Buna rağmen, her yıl benzer olaylar yaşanmakta, kazalar sonrası yapılan soyut taziye açıklamaları ve geçici önlemler, kamu vicdanını rahatlatmaktan öteye geçememektedir. Oysa gerçek çözüm; bölge coğrafyasına uygun, bilimsel veriye dayalı, toplumsal ihtiyaçları gözeten ve kalıcı çözümler üreten bir ulaşım güvenliği politikası ile mümkündür. Bu politikanın oluşturulmasında yerel yönetimlerin, akademik kurumların ve meslek odalarının görüşleri mutlaka dikkate alınmalıdır.

Anayasa'nın 17. maddesi, herkesin yaşama hakkını güvence altına alırken; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu kurumlarına hesap verilebilirlik, etkinlik ve şeffaflık yükümlülüğü getirmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ise açıkça devletin yolları güvenli hale getirmekle yükümlü olduğunu hükme bağlamaktadır.

Tüm bu yasal çerçeveye rağmen, Hakkâri-Van hattında olduğu gibi kazaların yoğunlaştığı güzergâhlarda önleyici tedbirlerin alınmaması, hukuki ve vicdani bir sorumluluk doğurmaktadır.

Kazalarda yaşamını yitiren yurttaşların aileleri açısından devletin sorumluluğu yalnızca önleyici tedbirlerle sınırlı değildir. Tazminat ödemeleri, sosyal destek hizmetleri ve uzun vadeli psikososyal rehabilitasyon politikaları da devreye sokulmalıdır. Bu yalnızca bir insani gereklilik değil, aynı zamanda sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Başta Hakkâri ilimiz olmak üzere, bölge kentlerinde yaşayan yurttaşlar; İçişleri Bakanlığı'nın sorumlu olduğu trafik güvenliği politikalarındaki ihmaller ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın yükümlülüğündeki altyapı eksikliklerinin bedelini yaşam haklarıyla ödememeli, temel haklara erişimleri engellenmemelidir. Hakkâri-Van karayolunda yaşanan trafik kazalarının tüm yönleriyle incelenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve bu hususta Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.