Hakkari-Van karayolunda yaşanan trafik kazalarının tüm yönleriyle incelenerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

27 Ekim 2025 tarihinde Zernek Barajı mevkii olarak bilinen kesimde meydana gelen trafik kazası Karay Ailesi mensuplarından üç yurttaşımızın yaşamını yitirmesine ve dört yurttaşımızın yaralanmasına yol açmıştır. 30 Ağustos 2025 tarihinde Hakkâri Yüksekova Van karayolu üzerinde Sarıtaş köyü yakınlarında meydana gelen trafik kazasında Sultanoğlu Ailesi mensuplarından ikisi çocuk olmak üzere beş yurttaşımız yaşamını yitirmiştir. 22 Nisan 2025 tarihinde aynı güzergahta meydana gelen minibüs ile kamyonun çarpışması olayı sonucunda sekiz yurttaşımız hayatını kaybetmiş ve on bir yurttaşımız yaralanmıştır. Son on yıl içinde aynı yol üzerinde onlarca yurttaşımızın yaşamını yitirmiş olması bu güzergâhın güvenlik standartlarından ne denli uzak olduğunu ve gerekli önlemlerin zamanında alınmadığını göstermektedir.

Saha bulguları ve mevcut kayıtlar ışığında Van-Hakkâri koridorunda tespit edilen temel risk alanları şunlardır. Birinci olarak yolun bazı kesimlerinde jeoteknik açıdan kritik niteliğe sahip dik kayalık şeritler bulunmakta olup bu alanlarda taş düşmesi olasılığı sürekli bir tehdit oluşturmaktadır. İkinci olarak bazı kesimlerde bariyerleme ve perdeleme uygulamaları ya hiç gerçekleştirilmemiş ya da uygulama sonrasında sürdürülebilir bakım ve denetime tabi tutulmamıştır. Üçüncü olarak yol geometrisi ve şerit genişliği standartları mevcut trafik yoğunluğu ve bölgesel coğrafi gereksinimlerle uyumlu değildir. Dördüncü olarak drenaj altyapısı ve yol kaplama kalitesi çeşitli noktalarda bozulmuş veya yetersiz kalmıştır. Beşinci olarak bakım rejimi ve uygulama sonrası kalite güvencesi prosedürleri eksik veya uygulanamaz durumda görünmektedir. Bu teknik eksiklikler ağır taşıt trafiği, iklimsel değişkenlik ve bölgenin topoğrafik özellikleriyle etkileştiğinde kaza olasılığı ve kaza sonuçlarının şiddeti artmaktadır.

Hukuki çerçeve açısından Anayasa yaşam hakkını koruyan hükümlere yer vermekte ve devlet kurumlarına pozitif koruma yükümlülüğü yüklemektedir. Uluslararası yükümlülükler bakımından taraf olunan metinler devletlere karayolu güvenliğini güçlendirme ve yurttaşlarının yaşam hakkını korumaya ilişkin somut tedbirler alma yükümlülüğü vermektedir. Bu çerçevede Van-Hakkâri karayolunda tekrar eden can kayıplarının sürmesi yalnızca idari bir zaafı değil aynı zamanda anayasal ve uluslararası yükümlülüklerin icrası konusunda ciddi bir eksikliği göstermektedir.

Bu çerçevede, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı muhatap alınarak talep edilecek vaka bazlı veriler, teknik raporlar, bakım ve uygulama kayıtları, idari ve adli soruşturma sonuçları ile plan ve proje dokümanlarının eksiksiz sunulması; mevcut risklerin nesnel biçimde tespit edilmesi, sorumluluk ilişkilerinin netleştirilmesi, acil ve kalıcı müdahale önceliklendirmesinin yapılması ve mağdur yurttaşların haklarının güvence altına alınması bakımından zorunludur.

Bu doğrultuda, ilgili bakanlıkların ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin koordinasyon içinde harekete geçmesi; yol güvenliğinin sağlanması, bakım ve iyileştirme planlarının şeffaf biçimde paylaşılması, teknik ve idari sorumlulukların netleştirilmesi ve yaşam hakkının korunmasına dönük somut, kalıcı ve denetlenebilir önlemlerin alınması hayati önemdedir. Bu durum, yaşam hakkının korunması yönündeki anayasal yükümlülüklerin yerine getirilmediğini ortaya koymaktadır. Söz konusu sorunların teknik, idari ve hukuki boyutlarıyla incelenmesi, gerekli önlemlerin belirlenmesi ve kalıcı çözüm mekanizmalarının oluşturulması amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.