Çocuk işçiliğinin nedenlerinin araştırılarak etkili ve sürdürülebilir politikaların geliştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Çocuk işçiliğinin toplumsal, ekonomik ve kurumsal düzeydeki belirleyici nedenlerinin bütüncül biçimde analiz edilmesi, mevcut yasal ve idari politikaların etkililik ve yeterlilik açısından değerlendirilmesi, başta Milli Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olmak üzere ilgili kamu kurumlarının sorumluluk alanlarının netleştirilmesi ve çocuk işçiliğiyle mücadelede daha etkili, sürdürülebilir ve hak temelli politikaların geliştirilmesine yönelik yapısal önerilerin oluşturulması amacıyla; Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim. 29.04.2025
GEREKÇE
Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2024 yılı verilerine göre ülkemizin nüfusu 85 milyon 664 bin 944 kişiye ulaşmıştır. Bu nüfusun yaklaşık %25,5'i yani 21 milyon 817 bin 61'i çocuktur. Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve ILO'nun 138 ile 182 sayılı sözleşmeleri ILO'nun 138 sayılı Asgari Yaş Sözleşmesi ile 182 sayılı Çocuk İşçiliğinin En Kötü Biçimlerinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi uyarınca çocukların korunması, eğitimi ve çocuk emeğinin sömürüsünün önlenmesi devletlerin yükümlülüğündedir. Anayasa'nın 50. maddesi ve 4857 sayılı İş Kanunu da çocuk işçiliğini açıkça yasaklanmakla birlikte "çocuğun üstün yararı" anayasal bir zorunluluk olarak gözetilmesi gereken bir ilkedir.
Metnin tamamını göster (5 paragraf daha)Metni kısalt
Bahsi geçen tüm yürürlükteki mevuzata karşın; son yıllarda giderek derinleşen ekonomik kriz ile birlikte yoksullukta yaşanan artış ve devlet eliyle çocuk yaşta işçiliğin özendirilmesi ile TÜİK'in 2024 yılı İstatistiklerle Çocuk verilerine göre kayıtlı çalışan çocuk sayısı artmıştır. Şöyle ki; . TÜİK'in verilerine göre, 2024 yılında 15-17 yaş grubundaki çocukların iş gücüne katılma oranı %24,9'a yükselmiş; kayıtlı çalışan çocuk sayısı 970 bini bulmuştur. Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) uygulamaları kapsamında çalıştırılan 504 bin çocukla birlikte bu sayı 1 milyon 474 bine çıkmaktadır. Kayıt dışı çalışan çocuklar da eklendiğinde gerçek sayının 3,5 milyona yaklaştığı tahmin edilmektedir.
Bu yalnızca ekonomik bir sorun değildir; çocuk işçiliği artık yaşamsal bir tehdit haline gelmiştir. TÜİK'in 2023 ölüm nedenleri istatistiklerine göre, 15-17 yaş aralığındaki çocuk ölümlerinde dışsal yaralanmalar ve zehirlenmeler ilk sıradadır.
İSİG Meclisi'nin verilerine göre yılbaşından Nisan'a kadar 17 çocuk/genç işçi, iş cinayetlerinde hayatlarını kaybetmiştir. Nisan ayında ise; Niğde'de Bor Karma ve Deri İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'nde geri dönüşüm fabrikasında çalışan 14 yaşındaki Abdurrahman Özkul kolunun makineye sıkışması sonucu, Konya'da kuyu açma işinde çalışırken sondaj makinesi borusunun halat kaçasının başına çarpmasıyla 14 yaşındaki Suriyeli göçmen Yusuf Mısri, Kayseri'de kum ocağında iş makinesinin bakımını yaparken nehre düşen 17 yaşındaki Mehmet Özarslan iş cinayeti nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Bununla birlikte Şırnak'tan çalışmak için Antalya'ya giden 17 yaşındaki Yakup Taşar işyerinde intihar etmiştir. Antep'te 16 yaşındaki Halil Kırpaç ise elini makineye kaptırması sonucu üç parmağını kaybetmiştir. Yine vekili bulunduğum Yalova ilinde geçtiğimiz günlerde 25 yaşında bir genç iş cinayeti sonucu hayatını kaybetmiştir. Bu ölümler, iş güvenliği önlemlerinin hem çocuklar hem de gençler için ne denli yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Üstelik bazı uygulamalar, örneğin MESEM gibi modeller, çocuk emeğinin devlet eliyle meşrulaştırıldığı bir yapıya dönüşme riski taşımaktadır.
Çocukların zorla, güvencesiz ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasının önlenmesi, çocuk işçiliğinin yapısal nedenlerinin tespiti, mevcut kamu politikalarının değerlendirilmesi ve yeri 259w, kurumsal çözümlerin geliştirilmesi amacıyla; Anayasa'nın 98. ve TBMM Içtüzüğü'nün 104, je1109Lmaddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılması hususunu bilgilerinize saygılarımla arz ederim Türkiye Büyük Millet Meclisi
• Ayber Barut Adanane Ia JIRNE2 ATES Bou ''Alne Emisi Erseve ANK GAB " Tahsen OGAKe RIZi Wanuh yudun Kera Hakay Hers "Servet bullartu Hatay VET HAL 16. Gülen KIş MERSİN 17. Aylin Yana Antara Kaant Orhan suman Adlera "' Özge-Ceylan Gonakkak My 20. Serkan Sarı Ballkesir
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.