Kamuya personel alımlarında uygulanan 35 yaş sınırından kaynaklanan sorunların tespit edilerek ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Kamuda KPSS B grubu kadrolarda açıktan alımlarda 17 Bakanlığın 15'inde 35 yaş sınırı uygulanmaktadır. 2 Bakanlık ve ÖSYM'nin Merkezi alımlarında KPSS B grubu kadrolarda yaş şartı yoktur. Özetle B grubu kadroların yüzde 80'ninde 35 yaş sınırı aranmaktadır. KPSS A grubu için yasa gereğince belirlenmiş olan üst yaş sınırı 35, alt yaş sınırı ise 18 olarak karşımıza çıkmaktadır. Devlet memurluğuna kadrolu ve/veya sözleşmeli olarak girmek isteyecek adaylar, akademik çevreler ve hukuk çevreleri tarafından 35 yaş sınırının kaldırılmasını talep etmektedir.

Geçmiş yıllarda hayata geçirilen uygulamalarla ilgili kanunlarda (657 sayılı kanun, 1700 sayılı kanun ve 2802 sayılı kanun) kamuda kariyer mesleklere ve A grubu kadrolara girişte 30 üst yaş şartı getirilmiştir. 2011 yılında yapılan kanuni düzenleme ile üst yaş şartı 35 yaşa yükseltilmiştir.

İlğili düzenlemeler; ülkemizde 20 yıl çalışma çağında bulunan kişilerin emekli olma hakkına sahip olduğu dönemlerde getirilmiştir. Bu dönemlerde 42-43 yaşlarında kolaylıkla emekli olunabildiği bilinmektedir. 35 yaş şartı sadece kamuda kariyer meslek ve A grubu kadrolarda değil kamu ve özel sektördeki mesleklerin büyük bölümündeki iş İlanlarında aranan bir kriterdir. Hakim ve Savcı Yardımcılığı, Kaymakamlık, Müfettişlik, Uzmanlık, Denetçilik, İcra Müdür Yardımcılığı, Araştırma Görevlisi, açıktan 4/b sözleşmeli alımların büyük çoğunluğunda, İşkur'un daimi ve geçicici kamu ilanların büyük kısmında 35 yaş şartı uygulanmaktadır. Bu durum 35 yaş üstü kişilerin çalışma hayatından dışlanmasına neden olmaktadır. İşini kaybeden 35 yaş üstü kişiler bir daha iş bulamamakta, mevÇH v. işinden memnun olmayan 35 yas teti kıçlar iso yenlalhl bulamaya çayn için aet ann Paliy olmadıgı ışını mecbur kalıp gönülsüz bir şekilde yapmaktadır. Bu durum insanların hayal rean detanan isşie al yaşları nda emel anak temakd taren a ketan) hayatından dışlanan kişiler 40'lı yaşlarında emekli olmak istemektedirler.

Kamunun taşra birimlerinde görev alan A grubu kadro olarak adlandırılan Gelir Uzman yardımcılığı alımlarında son yıllarda ilan edilen kadrolar dolmamakta; Gelir İdaresi Başkanlığı ihtiyaç duyduğu personel sayısına ulaşamamaktadır. Örneğin, 2022 yılından başlayan ve en sonuncusu 30 Haziran 2024'te yapılan son dört Gelir Uzman Yardımcılığı ilanında kurumun ilan ettiği kadroya arzu ettiği kişinin başvurusunu sağlayamamıştır. Son yapılan alımda kurumun ilan ettiği kadronun yalnızca %20'si sınavı geçebilmiş, kurumun ilan ettiği kadronun %80'i boş kalmıştır. İlgili anlarda 35 yaş şartı dışında diğer tüm şartları sağlayan binlerce kişi başvuru yapabilmiş olsalardı gerekli sayıda alım yapılabilmiş olacağı ortadadır.

Diğer ülkelerde uygulanan mevzuatlar incelendiğinde; özellikle gelişmiş ülkelerde Memur alım ilanlarında görevin niteliklerinden başka bir ayrım yapılmadığı görülmektedir. Özellikle Hakimlik, Uzmanlık, Müfettişlik gibi meslek alımlarında, üst yaş şartı görevin niteliklerinden olmadığından, yaş sınırı gözetilmediği ortaya konmaktadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarına personel alımında, yazılı sınavlarda geçerli puan almanın yanı sıra gerçekleştiren mülakatlarda başarılı olma şartı aranması nedeniyle ortaya çıkan mağduriyetler çeşitli dönemlerde ülke genelinde gündem olmaya devam etmektedir.

Uluslararası Çalışma Örgütünün çalışma hayatını 16-65 yaş arası olarak belirlemişken hatta 65 olan çalışma hayatının daha üst yaş seviyelere çekilmesi tüm dünyada tartışılıyorken, bizim ülkemizde 30'lu 40'lı yaşlarında olan kişilerin iş hayatından dışlanması kabul edilebilir bir durum değildir.

Ülkemizde iş ilanlarında 30-35 yaş sınırının aranmasının yanı sıra, 65 yaşından önce emekli olunamaması; çalışmak için yaşlı, emekli olmak için genç bir kesimi ortaya Bu sorunun ortadan kaldırılması için gerekli düzenlemelerin ivedilikle çıkarmıştır. hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Kamuda ilgili mesleklere girişte istenen 35 üst yaş şartının kaldırılmasının devletimize ekstra bir maliyeti ve külfeti olmayacaktır. Kamuda ilgili meslek kollarında 35 yaş sınırının kaldırılmasının emeklilik açısından da bir sakıncası olmadığı ortadadır. Öğretmenlik mesleğinde 2016 yılına kadar mesleğe girişte 40 yaş şartı aranmaktayken, 2017 yılından itibaren öğretmenlik mesleğine girişte üst yaş şartı tamamıyla kaldırılmıştır. 47-48 yaşlarında olup öğretmen atamalarının yapıldığı örnekler mevcuttur. Noterlik mesleğinde de benzer şekilde yaş şartı aranmamaktadır.

Yukarıda belirtilen hususlar ışığında; kamu alımlarında 35 yaş sınırı nedeniyle dile getirilen mağduriyetlerin tespit edilmesi ve ortaya konulan talep ve beklentiler ışığında mağduriyetlerin giderilmesi adına gerekli düzenlemelerin ivedilikle hayata geçirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98 nci ve içtüzüğümüzün 104 ncü ve 105 nci maddeleri gereğince Meclis Araştırma Komisyonu açılmasını saygılarımla arz ederim.

PRUP BASKANLID