İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
MECLİS ARAŞTIRMASI ÖNERGESİ · 10/2701 GÜNDEMDE

GSM operatörlerinin sağladıkları temel hizmetlerin ulaşılabilirliğinin ve uyguladıkları fiyat politikalarının tüm yönleriyle araştırılarak bu alanda yaşanan sorunlara çözüm bulunabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

İlk imza: Mehmet Satuk Buğra Kavuncu İstanbul · İYİ Parti ·

Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Mobil telefon ve internet hizmetleri, günümüzde yalnızca bireylerin kişisel iletişimini değil; aynı zamanda bilgiye erişim, eğitim ve sağlık hizmetlerinden yararlanma, kamu işlemlerini sürdürme, özellikle afet ve acil durumlarda hayati önem taşıyan haberleşmeyi sağlama ve sosyoekonomik hayata katılımda önemli bir rol oynadığından, gündelik hayatımızı da doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle söz konusu hizmetlerin nitelikli, erişilebilir, kesintisiz ve sürdürülebilir şekilde sunulması; hem bireysel haklar hem de kamu yararı bakımından büyük önem taşımaktadır. Ancak son dönemde bu hizmetlere yönelik artan ücretler, hızla tükenen veri paketleri, kullanıcı ihtiyaçlarına uygun olmayan tarife dayatmaları, veri güvenliği sorunları, rekabet eksikliği ve özellikle kritik anlarda yaşanan hizmet kesintilerine dair kamuoyunda ciddi şikâyetler ve mağduriyetler oluşmuştur.

Tüm bu gelişmeler, mobil iletişim sektöründe hizmet veren şirketlerin fiyatlandırma politikalarının, teknik uygulamalarının, altyapı yeterliliklerinin ve kriz yönetim kapasitelerinin, rekabet hukukuna uygunluklarının ve kişisel veri güvenliği konusundaki yaklaşımlarının kapsamlı biçimde incelenmesini zorunlu kılmaktadır. Vatandaşlarımızın GSM operatörlerinin sağladığı temel hizmetlere adil, erişilebilir, güvenli ve kesintisiz biçimde ulaşabilmesini temin amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE

Metnin tamamını göster (8 paragraf daha)Metni kısalt

Son yıllarda Türkiye'de faaliyet gösteren GSM operatörlerinin mobil iletişim ve internet hizmetlerine yönelik fiyat politikaları, kamuoyunda yoğun eleştirilere sebep olmaktadır. Tarife ücretlerinde kısa süreler içerisinde yaşanan yüzde yüzü aşan artışlar, vatandaşların temel iletişim haklarına erişimini zorlaştırmakta, hanelerin ekonomik yükünü ciddi ölçüde artırmaktadır. Buna rağmen, şebeke kalitesi, veri aktarım hızı ve hizmet altyapısı gibi temel alanlarda herhangi bir iyileşme gözlemlenmemektedir.

Hizmet altyapısındaki yetersizliklerin en vahim sonucu ise tekrarlayan depremlerde ortaya çıkmıştır. 2019 İstanbul depreminde yaşanan kesintiler sonrası verilen sözlere ve kesilen cezalara rağmen, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde ve son olarak 2025 İstanbul depreminde GSM şebekeleri yine çökmüş, vatandaşların afet anında hayati önem taşıyan iletişim hakkı engellenmiştir. Aradan geçen 6 yıla ve yaşanan acı tecrübelere rağmen operatörlerin afetlere karşı altyapı dayanıklılığını ve kapasitesini artırmadığı, 'trafik yoğunluğu' gibi yetersiz gerekçelerle sorumluluktan kaçındığı ve kamu güvenliğini riske attığı görülmektedir.

Ayrıca, dünyanın birçok yerinde uydu üzerinden internet hizmeti sunan Starlink gibi alternatif teknolojilerin Türkiye pazarına giriş girişimlerinin 2023 yılında sonuçsuz kalması ve sürecin süresiz ertelenmesi, mevcut operatörlerin hizmet kalitesini ve altyapı yatırımlarını artırma konusundaki isteksizliğini pekiştirdiği ve rekabetin engellenmesinin sonuçları hakkında soru işaretleri doğurduğu düşünülmektedir. Nitekim bu süreçten kısa bir süre sonra operatörlerin tarifelerine fahiş zamlar yaptığı gözlemlenmiştir.

Kullanıcılardan gelen yoğun şikâyetlerin önemli bir kısmı, internet paketlerinin beklenmedik şekilde kısa sürede tükenmesine ilişkindir. Bu durumun arkasında, veri kullanımının teknik olarak "blok" sistemine göre düşülmesi uygulaması yer almaktadır. Örneğin yalnızca birkaç kilobaytlık bir veri alışverişi için dahi 100 KB'lık kotanın blok olarak düşülmesi, paketlerin gerçekte harcanandan daha hızlı tüketilmesine yol açmaktadır. Bu uygulama, kullanıcıların fiilen kullanmadığı verinin de faturasına yansıtılması anlamına gelmekte dolayısıyla "blok sistemi" adil hizmet anlayışla örtüşmemektedir.

Vatandaşlar aynı zamanda, ihtiyaçlarına uygun olmayan paketlere yönlendirilmekte; daha düşük içerikli tarifelere geçiş imkânı çoğu zaman sunulmamaktadır. Taahhüt sistemi altında sunulan tarifeler, esneklikten uzak ve vatandaşın gerçek kullanım alışkanlıklarına duyarsızdır. Birçok kullanıcı, ihtiyaç duymadığı dakikaları, SMS'leri ve yüksek GB'lı internet paketlerini zorunlu olarak almakta; daha düşük içerikli seçenekler ise erişilemez hâle getirilmektedir.

Türkiye'deki üç büyük GSM operatörünün benzer fiyat ve içeriklerle hizmet sunması, rekabet hukukuna aykırı bir yapı oluştuğuna dair şüpheleri güçlendirmektedir. Alternatif sunulmayan bir piyasada vatandaşların özgür tercih hakkı ortadan kalkmakta; kamuoyunda bu durum "tekelleşme" olarak değerlendirilmektedir.

Öte yandan, kişisel verilerin korunması konusunda da GSM şirketlerine yönelik önemli eleştiriler söz konusudur. Yeni alınan hatlara, kısa süre içerisinde dolandırıcılık amacı taşıyan mesajların ulaşması, kullanıcı verilerinin yeterince korunmadığına dair endişeleri artırmaktadır. Kullanıcılar, rızaları dışında gelen SMS ve aramaların kaynağına dair açıklayıcı bilgiye ulaşamamakta; sorumluluk zinciri şeffaf biçimde izah edilmemektedir.

Yukarıda sıralanan gerekçeler doğrultusunda, GSM operatörlerinin sunduğu hizmetlerin fiyatlandırma yapısı, teknik uygulamaları, altyapı yatırımları ve afetlere hazırlık durumu, rekabet hukuku yönünden durumu ve kişisel verilerin güvenliği konusunda yürüttükleri politikaların tüm boyutlarıyla araştırılması ve bu alandaki mevzuatın geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması elzemdir.

Metin TBMM’deki PDF’ten otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir

ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR

İmzacılar

1 İMZA
İYİ Parti 1

İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.