Çiğ süt üreticilerinin karşılaştığı sorunların tüm yönleriyle araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda gerekçesiyle sunulan, çiftçilerin ve özellikle çiğ süt üreticilerinin yaşadığı ekonomik, yapısal ve politik sorunların tüm yönleriyle araştırılarak, bu sorunların kalıcı bir şekilde çözümüne yönelik politikaların geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü 'nün 104. ve 105. maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.
Türkiye'de hayvancılık sektörü, özellikle çiğ süt üretimi açısından ciddi yapısal sorunlarla karşı karşıyadır. Artan girdi maliyetleri ve baskılanan süt fiyatları, üreticilerin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Ulusal Süt Konseyi'nin (USK) açıkladığı referans fiyatlar, üretim maliyetlerinin altında kalmakta ve bu durum üreticilerin zarar etmesine yol açmaktadır. Gelinen noktada çiğ süt için belirlenen temel fiyatlar, neredeyse maliyetleri dahi karşılayamaz hâle gelmiştir. Üretici, maliyetlerini karşılayamadığı için süt ineklerini kestirmek zorunda kalmaktadır. Çiğ süt üreticisi düşük fiyat nedeniyle sütünü satamazken, TÜİK verilerine göre Şubat 2025'te tereyağı, yoğurt, süt ve peynir gibi ürünler en fazla fiyat artışı gösteren kalemler arasında yer almıştır. Bu durum son derece düşündürücüdür.
TUSEDAD tarafından yapılan hesaplamalara göre, Ocak 2025 itibarıyla 1 litre soğutulmuş çığ sütün üretim maliyeti 20,50 TL olarak belirlenmiştir. Ancak USK tarafından açıklanan sıcak süt tavsiye fiyatı 17,15 TL'dir. Mevcut piyasa koşullarında ise litre fiyatı 13-14 lira TL'dir. Bu durum, üreticilerin maliyetlerini karşılayamamasına ve üretimden çekilmelerine neden olmaktadır.
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
Bu durum, küçük ve orta ölçekli üreticilerin iflas etmesine, kırsal alanların boşalmasına ve ithalata dayalı bir tarım politikasının güçlenmesine yol açmaktadır. AKP'nin son 22 yılda uyguladığı neoliberal politikalar, yerli üretimi desteklemek yerine ithalata yönelmiş; bu da sektördeki yapısal sorunları derinleştirmiştir.
TÜİK verilerine göre çiğ sütün fiyatı baskılanırken, süt ürünlerinin (peynir, yoğurt, tereyağı) enflasyon karşısında ciddi şekilde zamlandığı görülmektedir. Bu durum, üretici ile tüketici arasındaki yapısal dengesizliği açıkça ortaya koymakta hem üreticiye hem tüketiciye zarar vermektedir.
Tarım ve hayvancılık politikalarının piyasacı yaklaşımlarla şekillendirilmesi, küçük ve orta ölçekli süt üreticilerini zorlarken, süt ve süt ürünlerine ulaşmaya çalışan halkı da doğrudan etkilemektedir. Artan üretim maliyetlerine karşı yeterli desteği bulamayan üreticiler ya üretimi bırakmakta ya da maliyetleri tüketiciye yansıtmaktadır. Bu durum, temel bir besin kaynağı olan süt ürünlerinin fiyatlarının hızla artmasına ve özellikle yoksul kesimlerin bu ürünlere erişiminin kısıtlanmasına yol açmaktadır.
Halkların kendi gıdasını üretme hakkı ve gıdaya erişim hakkı, sosyal adaletin temel unsurlarındandır. Süt üretiminde yaşanan krizler, hem yerel üreticilerin geçim kaynaklarını tehdit etmekte hem de toplumun sağlıklı ve dengeli beslenme hakkını ortadan kaldırmaktadır. Bu sorunların çözümü; merkeziyetçi ve piyasacı politikalarla değil, yerel üretimi destekleyen, kooperatifleşmeyi teşvik eden ve halkın katılımına dayalı demokratik bir tarım politikasıyla mümkündür.
Bu bağlamda, süt üreticilerinin yaşadığı yapısal sorunların bütüncül biçimde araştırılması, hem kır emekçisinin emeğinin karşılığını alabilmesi hem de halkın temel gıdaya erişim hakkının korunması açısından acil bir gerekliliktir.
Hayvancılık sektöründe yaşanan bu derin krizin nedenlerinin kapsamlı bir şekilde araştırılması, çiğ süt üreticilerinin yaşadığı sorunların tüm boyutlarıyla ele alınması ve yerli üretimi destekleyici, sürdürülebilir politikaların oluşturulması amacıyla Meclis Araştırması açılması elzemdir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ithalata dayalı çözüm yaklaşımlarından vazgeçmesi, yerli ve küçük üreticiyi odağına alan, halkçı, demokratik, doğayla uyumlu ve adil politikaların geliştirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede; çiğ süt üreticilerinin yaşadığı sorunların ve bu sorunlara yol açan siyasi tercihlerin araştırılması, çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
AYNI KONUDA
Aynı konuda verilen diğer önergeler
TBMM, aynı konudaki araştırma önergelerini birleştirerek görüşebilir; tek bir araştırma komisyonu kurulabilir.