Kayyım atanan Van Büyükşehir Belediyesindeki uygulamaların incelenerek hukuka aykırılık iddialarının araştırılması ve gereken tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Van Büyükşehir Belediyesi'ne 2016'dan bu yana defalarca atanan kayyumların belediye hizmetlerinde yarattığı tahribatı, belediye kaynaklarının şeffaf olmayan biçimde kullanımını, sosyal hizmetlerin durdurulmasını ve artan yolsuzluk, borçlandırma, taşınır-taşınmazları yasadışı bir şekilde elden çıkarma iddialarını araştırmak ve gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.

GEREKÇE

Türkiye'de olağan üstü hal dönemlerinde istisnai olarak uygulanması gereken KHK'ler on yıla yaklaşan sürelerle çeşitli alanlarda yürürlüktedir. HDP*i belediyelerle başlayan kayyum atama sürecinin ülkede diğer bölgelere ve kurumlara yaygınlaştığı bir süreç yaşanmıştır. 2016 yılında devam eden olağanüstü hal hukuku esas alınarak başlayan kayyum atamaları bugüne kadar 160'1 aşkın belediyede halk iradesiyle seçilmiş yönetimleri görevlerini yapmasını engellemiştir. 2019 ve 2024 seçimlerinde halk iradesi kayyum atanan yerlerde iktidarın bu politikasına karşı güçlü bir yanıt vermiştir. Van ilimiz özelinde halkımız 13 ilçenin tümünde kayyum başta olmak üzere diğer iktidar politikalarına yanıt niteliğinde bir sonuç açığa çıkarmış büyükşehir belediyesi dahil 14 belediyede yönetimi DEM partiye sandık iradesiyle teslim etmiştir. Bu tarihi sonuca rağmen 29 Kasım 2024'te Bahçesaray İlçe Belediyesi'ne ve 15 Şubat 2025 tarihinde Van Büyükşehir Belediyesi'ne hukuka aykırı bir biçimde ve kolluk gücü zoru kayyum gaspı tekrar etmiştir. Kayyum irade gaspları nedeniyle en temel belediye hizmetlerinde, yatırımlarında ve kurumsallaşmasında on yıla yaklaşan aksamalar toplumsal bir sorun haline gelmiştir. Kayyum yönetimleri süresince Van kentinin temel kentsel ihtiyaçları giderilememiş, mevcut sorunlar ise daha karmaşık bir hal almıştır. Bu dönemde; Altyapı yatırımları, kent bütününü gözeten uzun vadeli stratejik planlardan yoksun şekilde durağanlaşmış, Ulaşım sistemi, farklı ulaşım türlerini entegre eden planlı bir yapıdan uzaklaşmış, İmar planları ise kamu yararı gözetilmeden, parçacı ve rant odaklı müdahalelerle revize edilmiştir. Kayyumlar katılımcı yerel yönetişim mekanizmaları (kent konseyleri, meslek odaları, sivil danışma kurulları) etkisizleştirilmiş; karar alma süreçleri, teknik değerlendirmelerden bağımsız ve merkeziyetçi bir yaklaşımla yürütülmüştür.

Kayyumlar nedeniyle açığa çıkan hizmetsizlik bir toplumsal cezalandırma durumuna dönüşmüştür. Van Gölü hızla kirlenmekte ve nüfusu bir buçuk milyona yaklaşan Van temel belediye hizmetlerinden mahrum bırakılmaktadır. Van halkı içme suyundan trafiğe, imardan çevre temizliğine, sosyal hizmetlerden afet hazırlığına birçok konuda belediye hizmetlerinde sorun yaşamaktadır. 120 gün içinde Van Kayyımının iptal ettiği, durdurduğu, başlatılmasını engellediği onlarca belediye hizmeti sıralanabilir. DEM parti belediye yönetiminin eğitim desteği verdiği binlerce Vanlı üniversite öğrencisinin eğitim desteklerini, şiddete uğrayan kadınların barodan ücretsiz hukuki danışmanlık aldığı protokolü iptal eden kayyım, hızlı bir şekilde belediyenin öz kaynaklarını yok pahasına ve şeffaf olmayan bir yöntemle dağıtmakta veya satmaktadır. En son kamuoyuna yansıyan "ilansız" ve "rekabet koşulları sağlanmadan" "30 adet belediye taşınmaz satışının kapsamı" 200 bin metrekare olarak kamuoyuna yansımıştır. 15 Şubat'tan bu yana atanmış olan kayyumun halkın seçimle görevden uzaklaştırdığı kişileri çeşitli adlar altında yeniden belediyede maaşa bağladığı, aynı aileden kişileri yüksek maaşlara bağladığı, AKP belediye başkanı adaylarını maaşa bağladığı, AKP il teşkilatı faaliyetlerinin belediye üzerinden finanse edildiği kamuoyuna yansımıştır. Belediye bütçesinin öncelikle yerel belediye hizmetleri için harcanması gerekirken gençlik spor bakanlığı, diyanet, milli eğitim kapsamındaki hizmetlere aktarım yapılmaktadır. Van'da imar, trafik, yol, su, kanalizasyon sorunları çözüm beklerken belediye bütçesi ile cami, okul, diğer kamu binalarının tadilatı yapılmaktadır.

Bu bağlamda Van başta olmak üzere bölge illerinde kayyum atamalarının yol açtığı genel tahribat, hizmet eksikliği, yolsuzluk, belediye varlıklarında sebepsiz azalma ve mal kaçırmaları, belediye personeline yönelik sürgün, ihraç vb. hukuk dışı uygulamalar, belediyelerin fahiş borçlanmaları, belediye taşınırlarının hukukdışı ve yetkisiz bir şekilde haraç-mezat satılması, diğer kamu kurumlarına belediye bütçesi ve taşınmaz/taşınır kaynaklarının hukuk dışı ve yetkisiz bir şekilde kullandırılması gibi başlıkların incelenmesi, kayyum rejiminin anti demokratik ve yasadışı hususlarının tespiti, açığa çıkan toplumsal zararların önüne geçilmesi ve yerel demokrasinin gereklerinin yerine getirilmesi için ilgili çalışmaların yürütülmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.