İş yeri kiralarındaki artış nedenlerinin tespit edilerek esnafın korunması için yapılması gereken düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye genelinde yaşanan ekonomik dalgalanmalar, artan döviz kurları ve yüksek faiz ve enflasyon, işyeri kiralarında kontrolsüz ve fahiş artışlara neden olmuştur. Bu durum özellikle büyük şehirlerdeki esnafı derinden etkilemekte, birçok işletme kira yükü nedeniyle işyerini taşımak zorunda kalmakta ya da tamamen kapanmaktadır. Bu sadece bireysel mağduriyet değil, aynı zamanda ekonomik daralma, istihdam kaybı ve toplumsal huzursuzluk anlamına gelmektedir. Mülk sahipleri, enflasyon ve kur artışlarını gerekçe göstererek yasal sınırların çok üzerinde artışlar talep etmektedir.

Özellikle döviz bazlı kiralama ise esnafı kur dalgalanmalarına karşı savunmasız bırakmakta ve ticari sürdürülebilirliği yok etmektedir. Bu nedenle Ticaret Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığı başta olmak üzere tüm ilgili kamu kurumlarının esnafı koruyacak kapsamlı bir kira düzenlemesine acilen ihtiyaç vardır. Esnafın desteklenmesi yalnızca bireysel değil, aynı zamanda ülke ekonomisinin istikrarı açısından da zorunludur. İşyeri kira bedelleri, lokasyonun ticari değeri ve çevresindeki emsal kira oranları dikkate alınarak belirlenmeli, uzun süredir aynı yerde faaliyet gösteren esnafa yönelik kira artışları sınırlanmalı, süreye dayalı bir koruma mekanizması oluşturulmalıdır. Yıllık kira artışlarına bölgesel bazda makul bir tavan oran getirilmeli, bu oran hem kiracıyı hem de mal sahibini koruyacak şekilde belirlenmelidir. Döviz bazlı kiralama uygulamaları sona erdirilmeli işyeri kiralamaları Türk Lirası ile yapılmalıdır. Fahiş kira artışı yapan mülk sahiplerine karşı denetim ve yaptırım mekanizmaları uygulanmalı mağdur esnafa hukuki destek sağlanmalıdır.

İşyeri kiralarındaki bu düzensizlik, yalnızca ekonomik kayıplara değil, zaman zaman toplumsal gerginlik ve çatışmalara da neden olmaktadır. Bu nedenle devletin yönlendirici ve koruyucu bir politika izlemesi, adil ve sürdürülebilir bir sistem kurması büyük önem taşımaktadır. Esnaf, üretimin, ticaretin ve sosyal yapının temel taşıdır Esnafı korumak ekonomik istikrarı, yerel kalkınmayı ve toplumsal barışı korumaktır. Bu nedenle kira sistemi yeniden yapılandırılmalı adil, şeffaf ve uygulanabilir bir düzenleme ivedilikle hayata geçirilmelidir. Uzun yıllardır esnaflık yapıp kira bedelini ödeyemeyen ve bu yüzden bir yılda binlerce esnaf kapısına kilit vurmuştur. Anayasamızın 98'nci Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün ve 105 nci maddeleri gereğince Meclis Araştırmasını arz ederim. 26/06/2025