Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik'teki düzenlemelerin psikoloji lisans mezunlarının meslek icrası ve gelir durumuna yönelik etkisinin tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Psikoloji lisans mezunlarının gelir kaybı, işsizlik oranı ve borçluluk düzeyi dahil olmak üzere yaşadığı ekonomik zorlukların, klinik psikoloji yüksek lisans programlarının erişilebilirliğinin, devlet üniversiteleri ve özel-vakıf üniversitelerinin kontenjan-ücret dengesizliğinin ve Sağlık Bakanlığı'nın 29 Mart 2025 tarihli Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik'inin iptal edilmemesi halinde olası etkilerinin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

ÖZGÜL SAKI

Sağlık Bakanlığı tarafından 29 Mart 2025 tarihinde yayımlanan 'Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik", ruh sağlığı alanında çalışan uzmanları doğrudan ilgilendiren birçok yeni düzenleme içermektedir. Toplumsal Dayanışma İçin Psikologlar Derneği (TODAP), Halk İçin Psikoterapi Derneği ve Psikoterapi ve Psikososyal Çalışmalar Derneği yaptıkları ortak açıklamalarda bu yönetmelikle psikologların mesleklerini serbest olarak icra etmelerinin sınırlandırıldığını ve çalışmalarının imkânsız hale getirildiğini ifade etmiştir. Bu yönetmelik kapsamında psikologların bağımsız çalışabilmesi için "klinik psikoloji yüksek lisans diploması"na sahip olma şartı getirilmiş, söz konusu diploma da yalnızca Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından tanınan ve "klinik" ibaresi açıkça yer alan programlardan alınan belgelerle sınırlandırılmıştır. Ancak Türkiye'de psikoloji lisans programlarından mezun olan binlerce uzman, bu yüksek lisans programlarına erişim konusunda ciddi ekonomik ve yapısal engellerle karşı karşıyadır. Devlet üniversitelerinde klinik psikoloji kontenjanlarının yetersizliği nedeniyle vakıf üniversiteleri neredeyse tek seçenek haline gelmiştir. 2025 yılı itibarıyla özel-vakıf üniversitelerindeki Klinik psikoloji yüksek lisans programlarının ücretleri 700 bin TL ile 1,5 milyon TL arasında değişmektedir. Bu düzeydeki maliyetler, mesleğe başlaması imkansız kılınan ruh sağlığı emekçileri için ödenemez niteliktedir. Öğrenim kredisi, kira, yaşam giderleri ve mesleki gelişim için gerekli harcamalar da göz önüne alındığında bu durum psikoloji mezunlarını ciddi bir borçluluk ve mesleki güvencesizlik içine itmektedir.

Yönetmelikte ayrıca, ruh sağlığı hizmeti sunacak kişilerin kullanacakları odaların metrekarelerin büyüklüğü, odalarda istenen lavabo zorunluluğu, binada asansör bulunması ve deprem testi yapılmış olması gibi kriterleri içeren bir mekânda hizmet verme yükümlülüğü de getirilmiştir. Bu düzenleme, özellikle büyükşehirlerde koşulları sağlayan mekanların yüksek kira fiyatları nedeniyle karşılanmasını olanaksızlaşmakta; ortak çalışma alanlarının yasaklanması da mezunları mali olarak daha da kırılgan bir hale getirmektedir. Bu koşullar altında psikoloji mezunları mesleklerini serbest olarak icra edemezken; halkın ruh sağlığı hizmetine erişimi de giderek kısıtlanmaktadır.

Bu bağlamda, söz konusu yönetmeliğin ve yüksek lisans eğitimine dair mevcut sistemin; psikoloji mezunlarının ekonomik güvencesi, ruh sağlığı hizmetine erişim hakkı, eğitimde adalet ve kamusal denetim boyutlarıyla kapsamlı biçimde incelenmesi gerekmektedir. Psikoloji lisans mezunlarının gelir kaybı, işsizlik oranı ve borçluluk düzeyinin; klinik psikoloji yüksek lisansı kontenjan-ücret dengesizliğinin ve burs/hibe imkânlarının; yönetmeliğin doğuracağı sonuçların; ruh sağlığı hizmetlerinin kamusal niteliğinin zayıflamasının bütüncül biçimde değerlendirilmesi gerekmektedir. İlgili yönetmeliğin psikoloji lisans mezunlarının meslek icrası ve gelir durumuna etkilerinin belirlenmesi, klinik psikoloji yüksek lisansı şartının yeniden gözden geçirilmesi, devlet üniversitelerinde kontenjan artışı, ücret sınırlaması, burs olanakları ve kamusal istihdam seçeneklerine yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve nitelikli, ücretsiz yüksek lisans programlarının varlığının garanti altına alınması, fiziki koşullara yönelik karşılanması beklenen standardın ekonomik sonuçlarının değerlendirilmesi ve mevcut sorunların çözümüne yönelik politikaların meslek örgütlerinin aktif katılımıyla geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılmasını talep ediyoruz.