Elektrik üretimi ve dağıtımında karşılaşılan sorunların araştırılarak dışa bağımlılığın azaltılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Elektrik enerjisine erişim, günümüzde yalnızca bireylerin yaşam kalitesi için değil; tarımdan sanayiye, hizmetlerden teknolojiye kadar tüm ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilirliği için de vazgeçilmezdir. Barınma, ısınma, sağlık, eğitim, iletişim gibi temel hakların güvencesi olan elektrik, çağdaş yaşamın sürdürülebilirliği açısından temel bir insan hakkı niteliği taşımaktadır.
OECD verilerine göre, 2023 yılında OECD ülkelerinde ortalama kişi başı elektrik tüketimi yaklaşık 7.000 kWh seviyesindeyken, Türkiye'de kişi başı elektrik tüketimi yaklaşık 3.200 kW'dir. Türkiye'nin kişi başı elektrik tüketimi OECD ortalamasının yarısından biraz daha düşük olmakla birlikte; hızla artan nüfus ve ekonomik büyüme doğrultusunda enerji talebi de giderek yükselmektedir.
Türkiye'de uzun yıllardır uygulanan özelleştirme politikaları enerji sektöründe yapısal sorunları derinleştirmiştir. 2024 yılı itibarıyla Türkiye'de kamuya ait elektrik üretimindeki payı %l6 seviyesine düşmüştür. Bu durum, devletin elektrik üretimindeki payının giderek azaldığını ve özel sektörün bu alandaki etkinliğinin arttığını göstermektedir.
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
Türkiye'de elektrik fiyatları, dünya ortalamasının çok üzerinde seyretmekte ve bu yükseliş eğilimi devam etmektedir. Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OCD) Aralık 2024 verilerine göre, Türkiye'de enerji enflasyonu %44,6'ya ulaşarak OECD ortalaması olan %0,6'nın yaklaşık 70 katına çıkmıştır. Buna karşın, aynı dönemde Almanya'da enerji fiyatları %1,7 düşerken, Japonya'da %10,1 oranında artmıştır. Avustralya ve Avusturya'da ise enerji fiyatları sırasıyla %12 ve %7 oranında gerilemiştir. Tüm bu küresel düşüş trendine rağmen, Türkiye'de enerji fiyatları artmaya devam etmekte ve genel enflasyonla paralel bir seyir izlemektedir.
Elektrik fiyatlarındaki yüksek artış, hane halklarını olduğu kadar tarım ve sanayi gibi
• kritik sektörleri de zor durumda bırakmaktadır. Tarımsal sulama maliyetleri çiftçilerin giderlerini artırırken, üretimden çekilmeye ve gıda fiyatlarının yükselmesine yol açmaktadır. Sanayide ise özellikle enerji yoğun sektörlerde maliyetler yükselerek küçük ve orta ölçekli işletmelerin kapanma riski doğurmuştur.
Bu durum, ekonomik krizle birleşince milyonlarca vatandaş için elektrik erişimini güçleştiren bir "enerji yoksulluğu" sorununu derinleştirmektedir. Asgari ücretle geçinen aileler gelirlerinin büyük kısmını elektrik faturalarına ayırmak zorunda kalmaktadır.
Bu nedenlerle; elektrik üretim ve dağıtımında kamunun rolünün daralmasının sonuçlarının değerlendirilmesi, elektrik fiyatlarındaki artışın nedenlerinin ortaya konması, enerji enflasyonunun hane halkı, tarım ve sanayi üzerindeki etkilerinin analiz edilmesi, enerji yoksulluğunun boyutlarının incelenmesi, dışa bağımlılığın azaltılması için yerli ve yenilenebilir kaynak potansiyelinin güçlendirilmesi, kamunun planlayıcı ve düzenleyici rolünü yeniden inşa edecek stratejilerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
• AET HALA
GRUP BASKANLE
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.