Genç işsizliğinin nedenlerinin araştırılarak bu durumun toplumsal ve psikolojik etkilerinin tespit edilmesi ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'nin en dinamik ve üretken potansiyeli olan genç nüfus, bugün işsizlik, güvencesizlik ve umutsuzlukla kuşatılmış durumdadır. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 yılı Mayıs verilerine göre, 15-24 yaş arası genç nüfus içinde dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 15,4 seviyesindedir. Ancak bu oran, işgücüne dahil olmayan gençleri dışarıda bırakmaktadır. Geniş tanımlı işsizlik verilerine bakıldığında, her 4 gençten 1'inin ne istihdamda ne eğitimde ne de herhangi bir beceri geliştirme sürecinde yer almadığı (NEET) anlaşılmaktadır. Türkiye'de genç nüfusun işsizlik oranı, güvencesiz istihdam biçimleri ve yükseköğrenim sonrası çalışma hayatına katılımda yaşadığı yapısal sorunlar her geçen yıl derinleşmektedir. Son yıllarda kamuoyunda "ev genci" olarak anılan gençlik kesimi, bu çok boyutlu toplumsal krizin hem sonucu hem de göstergesi haline gelmiştir. Ev genci, ne eğitimde ne istihdamda olan ve ailesiyle birlikte yaşamak zorunda kalan; sosyal yaşamdan, üretimden ve ekonomik bağımsızlıktan büyük ölçüde dışlanmış gençleri tanımlayan bir toplumsal olgudur. Yapılan saha araştırmaları ve medya taramaları, özellikle 20-35 yaş aralığındaki gençlerin önemli bir bölümünün üniversite mezunu olmalarına rağmen iş bulamadıklarını, ekonomik sebeplerle ailelerinin evinden ayrılamadıklarını ve kamusal yaşama aktif biçimde katılamadıklarını göstermektedir. Bu gençler arasında öne çıkan bazı ortaklıklar şunlardır: Kronik işsizlik ve geçici işlerde çalışma, sosyal güvenceden yoksunluk, aileye bağımlı yaşam biçimi, barınma krizine bağlı evden ayrılamama hali, psikolojik ve sosyal dışlanma, toplumsal umutsuzluk.

Bu durum gençlerin yalnızca ekonomik haklarını değil, aynı zamanda anayasal yurttaşlık haklarını da fiilen sınırlandırmakta; kamusal alanla kurdukları ilişkiyi zayıflatmakta, demokratik katılım oranlarını düşürmektedir.

Ev genci olgusu, tek başına gençliğe dair bir mesele değil; aynı zamanda ekonomik modelin, sosyal politikaların, eğitim-istihdam yapısının, kentleşme biçiminin ve barınma politikalarının iflas ettiğini ortaya koymaktadır.

Gençlerin sistematik olarak dışlandığı, eğitimli ama yoksul bir neslin yetiştiği bu yapısal kriz, uzun vadede ülkenin sosyal dokusunu ve üretim kapasitesini de tehdit etmektedir. Gençliğe yönelik sosyal devlet politikalarının zayıflığı; KYK borçları, işsizlik maaşı yetersizlikleri, kamuya alım süreçlerindeki adaletsizlikler ve liyakatsizlik bur daha da ağırlaştırmaktadır. * VET FALK O Genç işsizliği, herhangi bir ekonomik veri değil; doğrudan demokraşınin sürtürütebilirliğini. toplumsal barışı, kuşaklar arası adaleti ve kamu politikalarının pekturyety ilgilendiren bir sorundur. Bu bağlamda; "Ev genci" tanımına giren gençlerin sayısının net biçimde belirlenmesi, eğitim-işgücü-barınma ilişkisi açısından bu gençlerin sosyolojik ve ekonomik profillerinin çıkarılması, bu olgunun toplumsal ve psikolojik etkilerinin tespiti, genç işsizliğini azaltacak, üretime ve sosyal hayata katılımı artıracak sosyal politika önerilerinin geliştirilmesi, sosyal devletin yeniden yapılandırılması yönünde çözümlerin üretilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.