OHAL KHK'ları ile tesis edilen işlemlerin incelenerek yaşanan mağduriyetlerin tespit edilmesi ve çözüm yollarının belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

OHAL KHK'leriyle ihraç edilen 152 bini aşkın kamu çalışanı, idari yargıya doğrudan başvurma hakkından mahrum bırakılmış; birçoğunun dosyası OHAL Komisyonu ve idare mahkemeleri süreçlerinde 10 yıla yaklaşan gecikmeler nedeniyle hâlâ sonuçlandırılamamıştır. Bu durum sadece bir idari sorun değil, geri dönüşü olmayan sosyal, ekonomik ve psikolojik yıkımlar yaratan ağır bir hak ihlalleri rejimi halini almıştır.

On binlerce yurttaş hakkında hiçbir somut delil olmadan; iddia, soruşturma veya yargılama yürütülmeden "terör iltisakı" gibi soyut kavramlarla işlem tesis edilmiş; masumiyet karinesi açıkça ihlal edilmiştir. Üstelik ihraç edilen kişilere pasaport yasağı, yurtdışı çıkış yasağı, adli kontrol, denetimli serbestlik gibi yaptırımlar uygulanmış; temel hak ve özgürlükler idari kararlarla sınırlandırılmıştır.

Bu süreçte ölümler, intiharlar, ağır hastalıklar, işsizlik ve sosyal dışlanma olağanlaşmış; kamu görevinden ihraç edilen pek çok kişi yargı kararlarıyla aklanmış olmasına rağmen görevine başlatılmamış, hakları iade edilmemiştir. Öldüğü halde görevine iade edilen 100'den fazla KHK'li tespit edilmiş, yani bu kişiler haksız yere işten atılmış ancak ömürleri bu haksızlığın giderilmesini görmeye yetmemiştir. Binlerce KHK'li aynı durumdadır. Hukuksuz bir şekilde işinden edilen ve daha sonra mahkemelerce iadesine karar verilen kişilere ödenen tazminatlar ve vekâlet ücretleri ise ciddi bir kamu zararına yol açmış; bu zararın sorumlularına rücu edilmediği iddiaları kamu vicdanını daha da derinden yaralamıştır. MAK Araştırma Şirketi'nin Kasım 2025 tarihli çalışması, KHK'lilerin %99'unun adil yargılanmadığını düşündüğünü, OHAL Komisyonu ve idari yargı süreçlerinin keyfi ve ağır işlediğini, on binlerce kişinin iş bulamadığını, ayrımcılığa uğradığını ve temel yaşam haklarının ihlal edildiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, KHK uygulamalarının yalnızca bireysel değil, toplumsal bir yaraya dönüştüğünü göstermektedir.

Bugün itibarıyla,

• KHK ile ihraç edilen toplam kamu görevlisi sayısının net olarak bilinmemesi,

• Ölmesine rağmen hakkında yargısal karar verilmeyen kişi sayısı,

• OHAL Komisyonu ve idari yargı yoluyla iade edilenler arasında yaşamını yitirenler, hastalananlar, ülkeyi terk etmek zorunda kalanlar,

• Haksız ihraç işlemlerinden sorumlu idareciler hakkında yürütülen herhangi bir idari veya adli sürecin bulunmaması,

• Yüz binlerce insanın pasaport yasağı, adli kontrol, denetimli serbestlik gibi yaptırımlar altında yaşamaya devam etmesi,

• Kamunun uğradığı insan kaynağı kaybı ve maliyet hakkında herhangi bir çalışmanın yapılmaması,

• Mağdurlara yönelik resmî bir özür ve kapsamlı tazminat planının bulunmaması gibi hususlar kamu yararı ve hukuk devleti ilkeleri açısından ciddi bir araştırma, inceleme ve şeffaflaştırma ihtiyacını açıkça ortaya koymaktadır.

Tüm bu nedenlerle, OHAL KHK'lerinin yol açtığı kitlesel hak ihlallerinin, adaletsizliklerin, sosyal yıkımların, kamu zararının, hukuka aykırı idari uygulamaların ve etkileri hâlâ devam eden mağduriyetlerin tüm boyutlarıyla araştırılması; sorumluların tespiti; hakları ihlal edilen yüz binlerce yurttaş için adil, kalıcı ve insan haklarına uygun çözümler geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması zorunlu hale gelmiştir. Bu araştırma, yalnızca mağdurların değil; hukukun üstünlüğünün, toplumsal barışın ve demokratik kamu düzeninin tesisi bakımından da bir gerekliliktir. Bu amaçlarla Anayasa'nın 98'inci, İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim.

2 G.esin