Başta Afyonkarahisar olmak üzere Türkiye genelinde bulunan çocuk koruma kurumlarının denetim, güvenlik ve personel yeterliliği bakımından incelenerek alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Devlet koruması altındaki çocuklara yönelik her türlü istismar iddiasının araştırılması, çocuk evleri ve benzeri kuruluşlardaki denetim ve gözetim mekanizmalarının etkinliğinin irdelenmesi, mevcut açıkların tespiti ve çocukların güvenliğini artırmaya yönelik bütüncül politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ederiz.

GEREKÇE

Devlet koruması altındaki çocukların kaldığı çocuk evleri, sevgi evleri ve yurtlar; fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimlerini sağlıklı şekilde sürdürebilmeleri için inşa edilmiş kurumlardır. Ancak son yıllarda bu kurumlara yönelik kamuoyuna yansıyan birçok vaka, söz konusu evlerdeki denetim eksikliklerini, personel niteliğine ilişkin sorunları ve çocukların güvenliğine dair ciddi zaafları ortaya koymaktadır.

Basına yansıyan çeşitli haberlerde, farklı illerdeki çocuk evlerinde görevli personelin çocuklara yönelik fiziksel şiddet, cinsel taciz ve psikolojik istismar gibi çok ağır iddialara karıştığı, kimi olayların uzun süre gizlendiği ya da yeterince hızlı soruşturulmadığı görülmektedir. Bu durum, yalnızca bireysel ihmallerle açıklanamaz; sistemsel bir denetimsizlik, liyakatsizlik ve yeterli iç gözetim mekanizmalarının bulunmaması gerçeğiyle karşı karşıya olduğumuzu göstermektedir. Son olarak Afyonkarahisar'da devlet koruması altındaki çocukların kaldığı Çocuk Evleri Sitesi'nde yaşanan cinsel taciz iddiaları, bu endişeleri bir kez daha gündemin merkezine taşımıştır. Basına yansıyan bilgilere göre, kurum personelinin 15-16 yaşlarındaki kız çocuklarıyla kurum dışında buluştuğu, çeşitli hediyelerle güven kazandığı ve bu güveni istismar ettiği ileri sürülmektedir. İlgili personelin tutuklanması, olayın ciddiyetini ortaya koymakla birlikte, yaşananların yalnızca ceza yargılamasıyla sınırlı kalmaması gerektiği açıktır. Bu olay, devletin çocukları koruma konusundaki yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiği sorusunu gündeme getirmiştir: Görevli personelin seçimi sırasında yapılan güvenlik soruşturmalarının yeterliliği, hizmet içi eğitimlerin etkinliği, çocukların şikayetlerini iletebileceği bağımsız denetim ve başvuru mekanizmalarının olup olmadığı gibi pek çok alanda yapısal sorunlar mevcuttur.

Türkiye, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve Lanzarote Sözleşmesi başta olmak üzere birçok uluslararası metin kapsamında, çocukların her türlü istismar ve kötü muameleden korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Afyonkarahisar'da yaşanan bu elim olay, bu yükümlülüğün yeterince yerine getirilmediğini, çocukların en güvende olmaları gereken yerlerde bile büyük risklerle karşı karşıya kalabildiklerini göstermektedir. Bu nedenle, Türkiye genelinde ve en son Afyonkarahisar'da yaşanan olaylarda, çocuk koruma kurumlarının denetim, güvenlik, personel yeterliliği ve çocuk hakları bakımından incelenmesi, mevcut risklerin ortaya konulması, denetim ve şikayet mekanizmalarının bağımsızlaştırılması ve çocukların korunmasına yönelik yeni sistemsel çözümlerin geliştirilmesi amacıyla bir meclis araştırması açılması elzemdir.