Şap hastalığı salgınının tüm boyutlarıyla araştırılarak hastalıktan etkilenen üreticilerin zararının tazmini için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Şap hastalığı çift tırnaklı hayvanların akut seyirli, çok bulaşıcı ve hızlı yayılıma sahip viral bir enfeksiyonudur. Hastalığın bulaşma oranı yüksek olup, hassas hayvan topluluklarında (popülasyonlarında) % 100 e kadar ulaşabilmektedir. Bu nedenle hastalık ekonomik, siyasi ve ticari yönlerden büyük önem taşımaktadır. Yeni şap serotipi SAT1 ülkemizde hızla yayılmaktadır. Pek çok ilimizde hayvan pazarları kapatılmış, hayvan hareketleri durdurulmuştur. Bir aydır devam eden salgın hala kontrol altına alınamamıştır. Ardahan-Kars bölgesinde başlayan salgın ülkenin dört bir yanına yayılmış son olarak Gaziantep ve Adana'da da görülmüştür. Belirti olarak hayvanların çoğunun ağız içinde, meme ve tırnak aralarında yaralar oluştuğu, dilin de etkilenmesi durumunda ölüm riskinin arttığını ifade eden üreticiler, mevcut tedavinin yetersiz olduğunu belirtmektedir. Ülkenin dört bir yanında köyler karantina altına alınmıştır. Köylüler yayılan hastalığa karşın gerekli tedbirlerin alınmadığından şikayet etmektedir. Sahada yeterli sayıda veteriner hekimin görevlendirilmediği ifade edilmektedir.

Salgının yaşandığı illerden biri olan Artvin'in Geçitli Köyü Muhtarı Utku Çelik de vatandaşın zor durumda olduğunu belirtmiş ve şu sözlerle Tarım ve Orman Bakanlığı'na çağrı yapmıştır:

¿Hayvanlarımız yaklaşık 10 gün önce şap hastalığına yakalandı. Köyümüzde 450-500 civarında büyükbaş hayvan var. Su ana kadar hastalığa yakalanmayan hayvan kalmadı. Kendi imkânlarımızla tedavi etmeye çalışıyoruz. Özel veterinerlerle ve bitkisel çözümlerle çare arıyoruz. Kışın yedireceğimiz otları erkenden getirip hayvanlara yediriyoruz ki dirençleri düşmesin. Ne yazık ki Tarım İlçe Müdürlüğü'nden gelip yardımcı olan kimse olmadı. Herhangi bir tedavi önerisi de sunulmadı. Vatandaşlarımızın kredi borçları var. Kış için ayırdıkları yem ve otları şimdi kullanıyorlar. Kredilerin ödemeleri geldi. Pazarlarda satış yok, zaten hasta hayvan satılmıyor. İyileşmeleri için zaman gerek, satacak müşteri de yok. Tarım Bakanlığı'ndan ricamız, bu duruma el atmalarıdır. Vatandaş gerçekten çok zor durumda. Borçlu olanlar var, çocuğunu okula gönderen var, ev geçindiren var. Ödenemeyen ilaç paraları var. Her anlamda mağduriyet yaşıyoruz."

Şap hastalığına ilişkin ne yazık ki etkili bir eylem planı ve uygulama hayata geçirilememiştir. Erken alınmayan önlemler sebebiyle hayvanlar telef olmaktadır. Hayvan pazarları kapatılmış, hayvancılıkla uğraşan üreticiler hem hayvan kaybı hem de verim düşüşü nedeniyle ağır bir ekonomik zarar yaşamıştır. Tazminatlı Hayvan Hastalıkları Ve Tazminat Oranlarına Dair Yönetmelik'te şap hastalığı tazminatlı hayvan hastalığı olarak belirlenmiş durumdadır. Şap hastalığı ortaya çıkan illerimiz bir an önce salgın hastalık bölgesi olarak belirlenmeli ve mağduriyet yaşayan üreticinin zararı tazmin edilmelidir. Bununla birlikte bu illet hastalık yüzünden iş yapamaz hale gelen üreticimizin kredi borçları ertelenmeli ve gerekli yardımlar sağlanmalıdır.

Bu salgın, hayvansal gıdalara erişimi de doğrudan etkilemektedir. Uzmanlar süt üretiminde yüzde 30-70 arası kayıplar yaşanabileceği uyarısı yapmaktağ!u. Mut ve et verimindeki kayıplar, hayvanların gelişmesinde gerilik, gebe hayvanlarda avar atma. , dış ticarete getirilen kısıtlamalardan doğan ekonomik kayıplar şap hastalığınıy meydana getirdiği ekonomik kayıplardan bazılarıdır. Tüm bunlar göz önüne alındığında sap salgınının birden çok boyutu ve etkisi olduğu açıktır.

Bu sebeple yaşanan şap hastalığı salgınının tüm boyutlarıyla araştırılması, zarar eden üreticinin tespiti ve zararın tazmini, salgının ekonomik boyutlarının belirlenmesi ve şap hastalığına karşı etkili bir eylem planı oluşturulması amacıyla Anayasa'nın 98. Maddesi ve İçtüğüzün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz, ederim.07.08.2025