Hatay'ın Samandağ ilçesindeki bazı mahallelerdeki acele kamulaştırma uygulamalarının araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma son yıllarda büyük mağduriyetler ve hak gaplarina yol açan bir genel uygulama halini almıştır. Ülkenin dört bir yanında uygulanan acele kamulaştırma, içeriğinde belirtilen acele ve istisnai haller ile 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda vurgulanan kamu yararı ilkesi göz ardı edilmektedir. Son olarak Hatay'ın Samandağ ilçesinin birçok mahallesinde gerçekleştirilen acele kamulaştırma uygulamalarının yarattığı mağduriyetlerin araştırılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, içtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını saygılarımla arz ederim. 08.10.2025

GEREKÇE

Kimi olağanüstü şartların varlığı halinde idarenin, kamulaştırma işleminde yapması ve beklemesi gereken bazı süreçleri sonraya bırakarak, kişilere ait taşınmazlara derhal el koymasına olanak sağlayan istisnai bir kamulaştırma yöntemi olarak tanımlanan acele kamulaştırma AKP'li yıllarda bir sermaye birikim uygulamasına dönüştürülmüştür. Kamulaştırma Kanunu'nun 27. Maddesi'nde acele kamulaştırmanın amacı, "Acele ve istisnai hallerde, kanunun önceki hükümlerine uyulmasının çeşitli sakıncalar yaratabileceği göz önüne alınarak, kamunun büyük zararlara uğramasının önlenmesi" olarak açıklanmıştır. Ancak AKP'li yıllarda hukuksal tüm normlar bertaraf edilerek sermaye birikim mantığıyla keyfi biçimde yeniden yorumlanan kanun kapsamında Yırca Termik Santrali'nin yapımında, Efemçukuru'ndaki altın madeni faaliyetinde, onlarca hidroelektrik ve rüzgâr elektrik santral projesinde, İstanbul'da 3. köprünün inşası sırasında bağlantı yolları ile Kuzey Marmara Otoyolu projesi yapılırken uygulanarak yurttaşların topraklarının ivedilikle kamulaştırılmasıyla oldukça ses getirmişti. Bu vakaların tamamında ortak nokta üstün kamu yararı ya da istisnai haller yerine rant ve kâr mantığıyla mülksüzleştirme idi. Öyle ki AKP iktidarı döneminde 2500'den fazla acele kamulaştırma kararının alındığı bilinmektedir.

Acele kamulaştırma yoluyla yapılan son ve en büyük hak gaspı 6 Şubat depremlerinden en çok etkilenen il olan Hatay'ın Samandağ ilçesinde gerçekleştirildi. Depremzede halkın ana geçim kaynağı olan zeytinliklere, narenciye bahçelerine ve tarım alanlarına -aslında birçok alternatif bulunmasına rağmen- acele kamulaştırma yoluyla el konulmuştur. TOKİ 5. Etap Konut Projesi çerçevesinde Hatay'ın Samandağ ilçesinin Kurtderesi, Mağaracık, Hıdırbey gibi mahallelerindeki zeytinlik, narenciye bahçeleri ile tarım alanları üzerinde gerçekleştirilmek istenmektedir. Üstelik zeytin ve narenciye hasadının yapılacağı bir zamanda ağaçlar mevyeleriyle birlikte sökülmeye başlanmıştır. Birçok alternatif bulunmasına ve çevrede birçok hazine arazisi bulunmasına rağmen söz konusu projenin halkın yaşam alanları üzerinde hayata geçirilmek istenmesi acele kamulaştırma uygulamalarının bugüne kadarki seyrinde önemli bir eşik teşkil etmektedir. Zira hukuksal düzenlemelerin ve normların göz ardı edildiği, kamunun büyük zararlarını önlemek yerine daha büyük kamusal zararlar yaratılması ve bu projede sadece şirketlerin çıkarlarının gözetilmesi, biir geri adım atılmadığı takdirde mevcut siyasal iklimle birlikte düşünüldüğünde sıradanlaşması ve kalıcılaşması kaçınılmazdır. Nitekim başta İstanbul olmak üzere birçok ilde çeşitli rant projeleri kapsamında peş peşe acele kamulaştırma kararlarının yaşama geçirildiğine tanık olmaktayız. Samandağ başta olmak üzere topraklarına ve yaşam alanlarına acele kamulaştırma yoluyla el konulan yurttaşların sorunlarının araştırılması için bir meclis araştırması gerekmektedir.