Gıda enflasyonunun nedenlerinin araştırılarak sağlıklı gıdaya erişim için tarım, ticaret ve sosyal politika alanlarında alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Gıda fiyatlarında yaşanan sürekli artış, dar ve sabit gelirli yurttaşlarımızın sağlıklı beslenme hakkını fiilen ortadan kaldırmıştır. Devletin anayasal yükümlülüğü olan yeterli ve dengeli beslenme hakkı ile kamusal sağlık sorumluluğu, hızla yükselen gıda enflasyonu karşısında korunamaz hale gelmiştir.
TÜİK verilerine göre Eylül 2025'te "Gıda ve alkolsüz içecekler" grubu fiyatları aylık % 4,62, yıllık % 36,06 artmıştır. Aynı dönemde Türk-Iş'in hesapladığı dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 27.970 TL, yoksulluk sınırı 91.109 TL, bekar bir çalışanın yaşama maliyeti 36.305 TL'ye yükselmiştir. Bu tablo, hanelerin gelir artışıyla uyumsuz biçimde yükselen gıda maliyetlerinin toplumsal refahı ve halk sağlığını tehdit ettiğini açıkça göstermektedir.
Gıda enflasyonu yalnızca fiyat istatistiği değil, çocukların fiziksel gelişimi, gençlerin bilişsel kapasitesi, yetişkinlerin sağlığı ve iş gücü verimliliği üzerinde uzun vadeli etkiler doğuran yapısal bir sorundur. Yüksek fiyat artışlarıyla birlikte vatandaşın sağlıklı ve taze gıdaya erişimi kısıtlanmakta, raflarda yer alan ucuz ve işlenmiş ürünlere yönelim artmaktadır. Bu durum, obezite, kalp-damar ve metabolik hastalıkların yaygınlaşmasına yol açarken, halk sağlığı harcamalarını da artırmaktadır.
Metnin tamamını göster (11 paragraf daha)Metni kısalt
Tüm bu nedenlerle, gıda enflasyonunun nedenlerinin, tarımsal girdi maliyetlerinden aracılık zincirine kadar bütün boyutlarıyla incelenmesi; vatandaşlarımızın sağlıklı gıdaya ekonomik ve fiziksel erişim imkanlarının artırılması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasamızın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddelerine dayanılarak Meclis Araştırması açılmasını saygılarımızla arz ederiz. 15.10.2025
GEREKÇE:
Türkiye'de gıda enflasyonu, uzun süredir genel enflasyonun üzerinde seyreden ve toplumsal gelir dağılımını bozan bir karakter kazanmıştır. Yıllardır tarımsal üretimde artan girdi maliyetleri, gübre-enerji-nakliye fiyatlarındaki yükseliş, yetersiz üretici desteği ve denetimsiz ithalat politikaları; tarladan sofraya uzanan zincirde ciddi fiyat farkları yaratmaktadır.
Eylül 2025 verileri, gıda enflasyonunun hâlen temel enflasyonun ana sürükleyicisi olduğunu göstermektedir. Dar gelirli kesimler gıda harcamalarına gelirlerinin yarısından fazlasını ayırmakta, buna karşın sağlıklı beslenme için gerekli gıda sepetini karşılayamaz durumdadır.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, "sağlıklı beslenmenin kişi başı günlük maliyeti 4,46 PPP S'a ulaşmış, düşük gelirli ülkelerde bu maliyetin hanehalkı gelirine oranı % 50'yi aşmıştır. Türkiye özelinde, orta gelir grubunun dahi sağlıklı beslenme için gerekli gıda sepetini karşılayabilmesi giderek zorlaşmaktadır.
Gelinen noktada;
• Gıda fiyat artışlarının yapısal nedenlerinin (aracılık, enerji-ulaşım, KDV, fire
• Sağlıklı gıdaya erişimin bölgesel ve gelir gruplarına göre farklılaşmasının
• Okul çağındaki çocuklar için sağlıklı öğün politikalarının
• Kırsal üretim-kent tüketim zincirinin yeniden düzenlenmesinin bilimsel verilerle değerlendirilmesi gerekmektedir.
Vatandaşlarımızın gıda enflasyonuna ezdirilmeden sağlıklı, dengeli ve erişilebilir beslenme hakkını korumak amacıyla kurulacak bir Meclis Araştırma Komisyonu, vatandaşın sofrasındaki yangının nedenlerini ortaya çıkaracak, tarım-ticaret-sosyal politika alanlarında bütüncül çözümler geliştirilmesini sağlayacaktır.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.