Cezaevlerinde yaşanan kapasite sorunlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Türkiye'de bulunan 402 cezaevinin toplam kapasitesi 304 bin 964'tür. Buna karşın Adalet Bakanlığı'nın güncel verilerine göre Ekim ayı itibarıyla Türkiye cezaevlerinde 420 binden fazla tutuklu ve hükümlü bulunmaktadır.
Rakamlardan da anlaşılacağı üzere her 100 bin kişiden 490'1 cezaevindedir. Son 15 yılda cezaevi nüfusu yaklaşık üç kat artmıştır. Bu artış OECD ülkeleri ortalamasının üzerindedir. Gelinen noktada Türkiye nüfusa oranla mahpus sayısı en yüksek ülke durumuna düşmüştür. .
Bu aşırı doluluk, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan kötü muamele yasağını açıkça ihlal etmektedir. Yine Avukat görüşleri ve raporlar cezaevlerindeki insanlık dışı koşulları ortaya koymaktadır.
Metnin tamamını göster (5 paragraf daha)Metni kısalt
Bahse konu görüş ve raporlara göre; Türkiye eezaevlerinde bir yatakta 3 kişi nöbetleşe yatmak zorunda bırakılmaktadır. Sıcak su yalnızca haftada 1 gün verilmektedir; birçok cezaevinde su kokmakta ve hastalıklar artmaktadır. Uyuz ve tahta kurusu vakaları yaygındır. Koğuş yoğunluğu nedeniyle mahpusların bir kısmı haftanın 4 günü uyuyamamaktadır. Diş hekimi muayenesi 6 ayda bir yapılabilmekte, doktora erişim fiilen imkânsız hale gelmektedir.
COVID infazında adli mahkumların yok sayılmasıyla birlikte on binlerce insan denetimli serbestlik hakkında mahrum bırakılmış ve bu durum da cezaevlerindeki doluluğun artmasının nedenlerinden birini oluşturmuştur.
Cezaevlerinde yaşanan insanlık dışı koşullar ve infazdaki eşitsizlikler, artık görmezden gelinemeyecek bir noktadadır. Bu tablo sadece adalet sisteminin değil, devletin vicdanının da çöküşü anlamını taşımaktadır.
Bu anlamda Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne büyük bir görev düşmektedir. Türkiye'deki cezaevlerinin kapasite aşımı oranının resmi olarak açıklanması, kişi başına düşen yaşam alanının CPT standartlarına uygunluğu, cezaevlerindeki mahkumların içinde bulundukları durum, karşılaştıkları sorunların araştırılması ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla Anayasa'nın 98'nci maddesinin üçüncü fıkrası, TBMM İçtüzüğünün 104 ve 105'nci maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim. 15.10.2025
GRİD ACK ANA EN
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.