Düzce'deki hava kirliliğinin sebeplerinin ve sağlık üzerindeki etkilerinin tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Düzce ilindeki hava kirliliğinin sebeplerinin belirlenmesi, sağlık ve çevre üzerindeki etkilerinin saptanması, bugüne kadar alınan tedbirlerin yeterliliğinin ve uygulanabilir çözüm önerilerinin bilimsel ve çok yönlü bir şekilde araştırılması amacıyla Anayasa'un 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 104. Ve 105. Maddeleri gereğince Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. Türkiye Büyük Millet Meclisi Yeni Halkta İlişkiler Binası Zemin Kat Türkiye Büyük Millet Meclisi

GEREKÇE

Düzce ili, Türkiye'nin Batı Karadeniz bölgesinde yer alan küçük yüzölçümlü ancak sanayi, tarım ve ulaşım açısından kritik bir kenttir. Ne yazık ki son yıllarda Düzce, yalnızca ekonomik ve coğrafi konumuyla değil, aynı zamanda havasının taşıdığı ciddi kirlilik oranlarıyla da gündeme gelmektedir. Ulusal ve uluslararası birçok bağımsız kuruluşun yayımladığı verilere göre Düzce, hem Türkiye'de hem de Avrupa genelinde havası en kirli şehirler arasında yer almaktadır.

2021 yılında İsviçre merkezli hava kalitesi izleme kuruluşu IQAir tarafından yayımlanan "Dünya Hava Kalitesi Raporu'na göre Düzce, Avrupa'nın havası en kirli 5. şehri olmuştur. PM2.5 ve PM10 değerleri açısından Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) sınır değerlerinin katbekat üzerinde seyreden Düzce, 2020 ve 2021 Kara Raporları'nda da "kronik hava kirliliği yaşayan iller" kategorisinde yer almıştır. Türkiye genelinde hava kirliliği, yılda yaklaşık 40.000 erken ölüme neden olurken; Düzce gibi yoğun partikül madde yüküne sahip illerde bu risk daha da yüksektir.

Bu kapsamda 2025 yılı itibariyle Düzce'deki PM10 ve PM2.5 ölçümleri hâlâ DSÖ'nün önerdiği seviyelerin üzerinde seyretmektedir. Henüz doğalgaz bağlanmamış yerleşim yerlerinde kış aylarında kullanılan kalitesiz katı yakıtlar, araç sayısındaki artış ve yoğun araç trafiği, organize sanayi bölgelerinde eksik filtreleme sistemleri ve şehir planlamasındaki yetersizlikler, hava kirliliğinin başlıca sebepleri olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca Düzce'nin çanak şeklindeki coğrafi yapısı, kirli havanın şehirde hapsolmasına yol açmakta, bu da solunum yolu hastalıkları başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarının artmasına neden olmaktadır.

2022 yılında konuya ilişkin olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan bir yazılı soru önergesine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen yanıt, kirliliğin farkında olunduğunu ancak alınan önlemlerin büyük ölçüde sembolik kaldığını göstermiştir. Bugüne kadar somut ve kalıcı bir çözüm üretilememiştir. Hava kalitesi izleme istasyonlarının sayısı, teknik yeterliliği ve verilerin şeffaf paylaşımı da kamuoyunda ayrı bir sorun olarak gündeme gelmektedir. Düzce halkı temiz hava solumayı, sağlıklı bir çevrede yaşamayı hak etmektedir. Bu bağlamda, Düzce ilindeki hava kirliliğinin sebeplerinin, sağlık ve çevre üzerindeki etkilerinin, bugüne kadar alınan tedbirlerin yeterliliğinin ve uygulanabilir çözüm önerilerinin bilimsel ve çok yönlü bir şekilde araştırılması elzemdir. Kamu sağlığının korunması, çevre hakkının tesisi ve gelecek kuşaklara yaşanabilir bir şehir bırakmak büyük önem taşımaktadır.