Pestisit tespit edilmesi sebebiyle ülkemize iade edilen tarımsal ihracat ürünlerin akıbetinin tespit edilerek halk sağlığının korunması için gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son yıllarda artan iade oranları, ülkemizde pestisit kullanımının denetimindeki eksiklikleri ve bu ürünlerin güvenli bir şekilde imha edilip edilmediğine dair yeterli bilgilendirme yapılmamasını gündeme getirmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı, pestisit kalıntıları nedeniyle iade edilen ürünlerin mevzuata uygun olmaması halinde imha edildiğini açıklasa da bu sürecin nasıl gerçekleştiği ve halk sağlığı açısından risklerin ne ölçüde ortadan kaldırıldığı şeffaf bir şekilde ortaya konmamıştır. Bu durum, tüketicilerin iç pazarda karşılaşabileceği risklere yönelik endişelerini artırmaktadır.

2023 yılında yapılan denetimlerde alınan numunelerin 9015,88*inde uygunsuzluk tespit edilmesi, her 6 numuneden inin sorunlu olduğunu göstermektedir. İhracatta yaşanan bu yüksek oranlar, iç pazarda denetimlerin yeterince şeffaf olmamasıyla birleştiğinde, halkın sağlıklı ve güvenli gıdaya erişim hakkını ciddi şekilde tehdit etmektedir. Özellikle pestisitlerin uzun vadede kanser, hormonal bozukluklar ve doğurganlık sorunları gibi sağlık riskleri taşıdığı bilimsel olarak kanıtlanmışken, bu ürünlerin kontrolsüz bir şekilde iç piyasada yer alması kabul edilemez bir durumdu

RASFF ve Zehirsiz Sofralar Platformu gibi uluslararası ve ulusal kuruluşların raporlarına göre, Türkiye'de yasaklı pestisit maddelerinin kullanımının hala devam ettiği ve bu maddelerin ihraç edilen ürünlerde tespit edildiği anlaşılmaktadır. Özellikle Propiconazole gibi 2019'da yasaklanmış maddelerin 2024 yılında hala kullanılıyor olması, denetim mekanizmalarının yeterliliğini sorgulamaktadır. Ayrıca, bu denetimlerin yalnızca hasat öncesi veya gümrük kapılarında yapılması yerine, tarladan sofraya kadar olan tüm süreçlerde gerçekleştirilmesi gerektiği uzmanlar tarafından vurgulanmaktadır.

İade edilen ürünlerin nasıl bertaraf edildiği, çevresel etkileri ve gıda krizinin yaşandığı bir dönemde tonlarca gıdanın imha edilmesinin ne tür yöntemlerle yapıldığı halk sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Mevcut açıklamalar, tonlarca gıdanın nasıl ve hangi yöntemlerle imha edildiğini veya bu ürünlerin yeniden değerlendirilip değerlendirilmediğini net bir şekilde ortaya koymamaktadır. Bu belirsizlik, yalnızca kamuoyunda güvensizlik yaratmakla kalmamakta, aynı zamanda sağlıklı bir gelecek için gıda politikalarının daha şeffaf ve etkin bir şekilde yürütülmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu bağlamda, pestisit kalıntıları nedeniyle iade edilen ürünlerin akıbetinin tespiti, bu süreçlerin şeffaflaştırılması ve halkın bilgiye erişiminin sağlanması, ayrıca pestisit kullanımının azaltılmasına yönelik etkin politikaların geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir. Bu araştırma, yalnızca mevcut sorunların çözümüne katkı sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda halk sağlığı ve güvenli gıda erişimi konusunda kamuoyunun endişelerini giderecek hayati bir adım olacaktır.