Patates üreticilerinin yaşadıkları sorunların tespit edilerek bu sorunlara yönelik çözüm önerileri belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ülkemizin temel tarım ürünlerinden biri olan patateste, üreticilerin son yıllarda yaşadıkları sıkıtılar nedeniyle oluşan mağduriyetler her geçen gün artmaktadır. Özellikle Niğde başta olmak üzere, Iç Anadolu ve Güneydoğu bölgelerinde üretim yapan patates üreticisi çiftçiler, artan girdi maliyetleri, düşen ürün fiyatları, ihracatta karşılaştıkları engelleri ve pazarlama sorunları nedeniyle ürününü ya tarlada bırakmakta ya da zararına satmaktadır. Geçtiğimiz yıl torbası 600 lira olan gübre bu yıl 1100-1150 liraya kadar çıkmıştır. Patatesin 1000 m' alandaki üretim maliyeti 25.000 - 27.000 lirayı bulmaktadır. Dekara başına atılan gübre miktarı 400-500 kilodan, yüksek maliyetler yüzünden 150 kiloya kadar düşürülmüştür. Geçen yıl 33-35 TL olan mazotun litresi bu yıl 55 TL'ye kadar çıkmıştır. Patates üretimi için gereken sulama suyu 15 defaya kadar verilmesi gerekirken, üretici bu sayıyı su sıkıntısı ve yüksek maliyetler sebebiyle 8-9'a kadar düşürmüştür.

Tüm bu koşullar altında çiftçinin ürettiği ürünün verimi de düşmekte; 6 ton ürün alınması gereken dekar başına ürün miktarı 3 tona kadar düşmektedir. Bu durumda çiftçi ton başına zarar etmekte, borçlarını ödeyememekte, bazı üreticiler ise tarımı bırakma noktasına gelmektedir. Pazarda tüccarın gelmemesi nedeniyle ürünler depolarda çürümeye terk edilmekte, ihracatın açılmaması nedeniyle dış pazar imkânları da ortadan kalkmaktadır. Sofralarımızda sıkça yer alan, dar gelirli ailelerin temel gıdalarından biri olan patates; tarlada para etmezken, büyük şehirlerdeki marketlerde 20 liradan başlayan fiyatlarla satılmaktadır. Bir fast food zincirinde bir patates kızartması 200 liraya kadar çıkmakta; bu durum tüketici açısından da büyük bir çelişki oluşturmaktadır.

Üretici artık gübreden, sudan, ilaçtan kısmak zorunda kalmakta, bu da hem kaliteyi hem de verimi olumsuz etkilemektedir. Üretimin plansız yapılması, ihracatın kapalı olması, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) alım yapmaması, katma değerli ürün tesislerinin eksikliği gibi sorunlar patates üretiminde yaşanan sorunları derinleştirmiştir.

Üretici kazanamıyor, borç içinde, tüketici pahalıya ürün alıyor. Ülkemizin patates üretiminde sürdürülebilirliği her geçen gün azalmaktadır. Patates üreticilerinin yaşadığı sorunların tüm yönleriyle araştırılması, üretimde gereken planlamaların yapılması, ihracat kapılarının açılması, TMO'nun devreye girmesi, işlenmiş ve katma değerli patates ürünlerinin artırılması gibi çözüm yollarının belirlenmesi, üretenin ürününü değerinden satabilmesi; tüketicinin de ürünü en uygun fiyatla alabilmesinin sağlanabilmesi amacıyla, bu konuda Anayasa'nın 98, İçtüzüğün 104 ve 105. maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ederim.

Saygılarımla. 22.10.2025