Türkiye'deki intihar vakalarının nedenlerinin ve bölgesel dağılımının tüm boyutlarıyla araştırılarak araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Türkiye'de intihar vakalarının son yıllarda kaygı verici biçimde arttığı, özellikle genç yaş gruplarında ve Doğu-Güneydoğu Anadolu bölgelerinde oranların ülke ortalamasının çok üzerinde seyrettiği görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, intiharın artık yalnızca bireysel bir ruh sağlığı. sorunu değil, derinleşen ekonomik, toplumsal ve bölgesel eşitsizliklerin bir sonucu haline geldiğini göstermektedir. Bu çerçevede; Türkiye'de intihar vakalarının nedenlerinin, bölgesel dağılımlarının, sosyoekonomik ve toplumsal cinsiyet boyutlarının araştırılması, önleyici politikaların geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması yerinde olacaktır.
GEREKÇE
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2023 verilerine göre, her yıl dünya genelinde 720 binden fazla kişi intihar nedeniyle yaşamını yitirmektedir. 15-29 yaş grubunda intihar, üçüncü en yaygın ölüm nedeni olarak kaydedilmiştir. Dünya genelindeki tüm intiharların %73'ü düşük ve orta gelirli ülkelerde görülmektedir. Türkiye'de TÜİK verilerine göre yalnızca 2024 yılında 4.460 yurttaşımız intihar ederek yaşamına son vermiştir. Kaba intihar hızı (her 100.000 kişide intihar eden kişi sayısı) 5,22 olarak belirlenmiştir. Bu oran, 2000'li yılların başında 3,5 civarındayken bugün %50'nin üzerinde bir artışa işaret etmektedir.
Metnin tamamını göster (14 paragraf daha)Metni kısalt
Verilerin ayrıntılı incelemesi, erkek intiharlarının oranının kadınlara kıyasla daha yüksek olduğunu, ancak kadın intiharlarının çoğunlukla "aile geçimsizliği" ve sosyal nedenlerle gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Erkeklerde ise "geçim zorluğu", "işsizlik" ve "gelecek kaygısı" öne çıkmaktadır. Öte yandan, intiharların yaklaşık %60'ı "nedeni bilinmiyor" olarak kaydedilmiştir. Bu durum hem veri üretimi hem de önleyici politika tasarımı açısından ciddi bir eksikliğe işaret etmektedir.
Artan intihar oranları, toplumun genel refah düzeyinin ve psikososyal dayanıklılığının gerilediğini göstermektedir. Bu durum, özellikle genç nüfusta gelecek umudunun kaybına işaret etmektedir. Dolayısıyla konu yalnızca sağlık değil, aynı zamanda insan hakları, sosyal adalet ve kalkınma politikaları bakımından da ele alınmalıdır.
Bu araştırma kapsamında TBMM'nin;
1. Türkiye'de 2000-2025 döneminde intihar oranlarının seyrinin belirlenmesi.
2. Yaş, cinsiyet, eğitim ve ekonomik durumlara göre dağılımların analizi.
3. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde intihar artışına yol açan sosyo-ekonomik dinamiklerin incelenmesi.
4. "Nedeni bilinmeyen" kategorisinin yüksekliğinin veri toplama süreçleriyle ilişkisi ve çözüm yolları.
5. Genç intiharları (özellikle 15-19 yaş aralığı) bağlamında eğitim, işsizlik ve umutsuzluk faktörleri.
6. Cinsiyet temelli farklılıklar: Kadın ve erkek intiharlarındaki özgül nedenlerin araştırılması.
7. Anadilde (örneğin Kürtçe) ruh sağlığı hizmetlerine erişim ve bunun intihar riski üzerindeki etkisi.
8. Yerel düzeyde kriz hattı, psikososyal destek ve toplumsal dayanışma mekanizmalarının durumu.
9. İntihar önleme politikalarının mevcut durumunun değerlendirilmesi ve eksikliklerinin tespitini yapması elzemdir.
Artan intihar oranları, ekonomik kriz, işsizlik, toplumsal baskılar ve gençlerin geleceğe dair umutsuzluklarının birleşimiyle büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Bu nedenle konu, yalnızca psikiyatrik bir başlık değil, sosyal adalet, insan onuru ve yaşam hakkı meselesidir.
Bu gerekçelerle, Türkiye'de ve bölgesel düzeyde artan intihar vakalarının nedenlerini, sonuçlarını ve çözüm yollarını belirlemek üzere Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.