Telekomünikasyon şirketlerinin altyapı yatırımlarının yetersiz kalmasının nedenlerinin araştırılarak afet zamanlarında kesintisiz iletişim sağlanması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Telekomünikasyon şirketlerinin yüksek kâr elde etmelerine rağmen altyapı yatırımlarının yetersiz kalmasının nedenlerinin araştırılması, sektördeki denetim eksikliklerinin incelenmesi ve afet anlarında kesintisiz iletişimin sağlanabilmesi için gerekli önlemlerin belirlenmesi amacıyla, Anayasanın 98. ve Iç Tüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince ekte sunulan gerekçe çerçevesinde Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
GEREKÇE
Türkiye, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde ve sonrasında yaşanan birçok sel, yangın ve afet olayında telekomünikasyon altyapısının yetersizliğini acı bir şekilde tecrübe etmiştir. Afet anlarında GSM hatlarının kilitlenmesi, internet erişiminin kesilmesi ve iletişim altyapısının çökmesi, vatandaşların yakınlarına ulaşamaması ve arama-kurtarma ekiplerinin koordinasyonunda yaşanan aksaklıklar, altyapı yetersizliğinin hayati risk taşıdığını ortaya koymuştur.
Metnin tamamını göster (8 paragraf daha)Metni kısalt
Türk Telekom'un 2025 yılının ilk yarısında 10 milyar lirayı aşan kâr, Turkcell'in aynı yılın ikinci çeyreğinde 4,2 milyar lira net kâr açıklamasına rağmen, bu kaynakların altyapı yatırımlarına yeterince yönlendirilmediği görülmektedir. Bu durum, telekomünikasyon hizmetlerinin yalnızca ticari bir faaliyet değil, kritik bir kamu hizmeti olduğu gerçeğiyle çelişmektedir.
Telekom şirketlerinin kâr rakamları milyarlarca lirayı bulmasına rağmen, altyapı yatırımları karlılıkla orantılı şekilde artmamaktadır. 2024 yılında Turkcell'in yatırım harcamaları toplam gelirinin yalnızca %17'si seviyesinde kalmış, Türk Telekom'un ise borç azaltma önceliği nedeniyle fiber yatırımları yavaşlamıştır. Bu tablo, şirketlerin kâr maksimızasyonunu altyapı yatırımlarının önünde tuttuğunu göstermektedir.
Fiber altyapı yeterince yaygınlaştırılamamıştır. OECD ortalamasında hanehalkı fiber internet erişimi %50'lerin üzerine çıkmışken, Türkiye'de bu oran %25'in altındadır. Afet anlarında baz istasyonlarının elektrik ve yakıt ihtiyacını karşılayacak yedek sistemler bulunmamaktadır. GSM hatları birkaç kat yoğunluk artışında dahi kilitlenmekte; afet anlarında iletişim tamamen kopmaktadır. Kırsal bölgelerde kapsama alanı sorunları ciddi boyuttadır.
Türkiye'deki baz istasyonlarının önemli bir kısmı, elektrik kesintilerine karşı yeterli yedek enerji kaynaklarına (jeneratör, batarya) sahip değildir. Deprem veya sel gibi durumlarda elektrik kesildiğinde, baz istasyonları da devre dışı kalmakta; iletişim tamamen kesilmektedir. Oysa Japonya ve Güney Kore'de tüm baz istasyonlarında en az 72 saatlik yedek enerji sistemi bulundurulması zorunludur.
Şehir merkezlerinde kısmi iyileştirmeler olsa da, kırsal bölgelerde iletişim altyapısı son derece zayıftır. Birçok köyde afet anlarında telefon hatları çekmemekte, internet erişimi sağlanamamaktadır. Bu durum, kırsal nüfusun güvenliğini doğrudan tehdit etmektedir.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), şirketlerin altyapı yatırımlarını denetlemekle yükümlü olmasına rağmen, yaptırımlar caydırıcı değildir. Yetersiz altyapı nedeniyle vatandaş mağdur olmakta, fakat şirketlere ciddi bir mali sorumluluk yüklenmemektedir.
İletişim kesintileri yalnızca afetlerde can güvenliğini değil; aynı zamanda ekonomik hayatı da olumsuz etkilemektedir. Bankacılık işlemleri, ticaret ve kamu hizmetleri durmakta; milyarlarca liralık ekonomik kayıp oluşmaktadır. Hukuki açıdan ise, telekom şirketlerinin vatandaşlara karşı yükümlülükleri belirsizdir; mağduriyetler çoğu zaman tazmin edilmemektedir. T. B3. M. MI. incelenmesi ve afet anlarında kesintisiz iletişin sağlanabilmesi için gerekli önlemlerin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. GRUP EASKANLE
GRUP BASKANLE
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.