Kocaeli'nin Gebze ilçesinde bir binanın çökmesi olayının tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Gebze Belediyesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve ilgili yapı denetim firmalarının olayla ilgili geçmiş kayıtları incelendiğinde; binanın uzun süredir "riskli yapı" olarak bildirilmediği, dolayısıyla herhangi bir tahliye veya güçlendirme süreci başlatılmadığı görülmektedir. Bu durum, yapı denetim sisteminde ciddi denetim ve sorumluluk boşlukları bulunduğunu açıkça göstermektedir.

Diğer yandan, son yıllarda bölgede yürütülen altyapı çalışmaları, yeraltı su seviyesindeki değişiklikler ve metro hattı inşaatı gibi etkenlerin binanın taşıyıcı dengesini olumsuz etkilediği iddiaları da kamuoyuna yansımıştır. Olayın ardından gözaltına alınan müteahhit, yapı denetim sorumluları ve bazı teknik elemanların ifadeleri, sistemin yıllardır süregelen ihmaller zinciriyle işlediğini ortaya koymaktadır.

Bu elim olay, yalnızca bir binanın çökmesi değildir; bu, ülkemizde yıllardır göz ardı edilen yapı güvenliği sorunlarının, denetimsizliğin ve rant odaklı kentleşmenin bir sonucudur. Deprem kuşağında yer alan Türkiye'de, afet yaşanmadan önce önlem almak yerine, felaketlerden sonra sorumluları aramak artık sürdürülebilir bir yaklaşım değildir. Her çöküş, aslında yıllar süren bir ihmaller zincirinin son halkasıdır.

Bu bağlamda, Meclis Araştırma Komisyonu'nun temel amacı; Gebze'deki çökme olayının tüm boyutlarıyla aydınlatılması, kusur zincirinin kimlerden kaynaklandığının ortaya çıkarılması, yapı denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve ülke genelinde benzer risk taşıyan yapıların belirlenerek önleyici tedbirlerin alınması olmalıdır. Komisyon, ayrıca yerel yönetimlerin denetim yetkilerinin artırılması, yapı denetim firmalarının mali ve hukuki sorumluluklarının yeniden düzenlenmesi, ruhsatsız kat çıkma ve mühendislik denetimi olmadan yapılan tadilatların caydırıcı biçimde cezalandırılması gibi öneriler geliştirmelidir. Bunun yanı sıra, yapı stokunun dijital veri tabanına alınması, riskli yapıların afet öncesi tespit edilmesi, güçlendirme maliyetlerinin kamu desteğiyle karşılanması ve "güvenli konut" bilincinin topluma kazandırılması amacıyla kapsamlı bir ulusal planın-gazınlanması bulunduğunu göstermektedir.

Gebze'de yaşanan bu acı olay, yurttaşlarımızın can güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir sistem krizinin göstergesidir. Her bir vatandaşın güvenli bir konutta yaşama hakkı, sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Bu olayın ardında yatan ihmaller zinciri açığa çıkarılmadığı sürece, benzer acıların yeniden yaşanması kaçınılmazdır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin asli görevlerinden biri, vatandaşın yaşam hakkını koruyacak yasal zemini güçlendirmektir. Bu nedenle, Gebze'de meydana gelen bina çökmesinin tüm yönleriyle araştırılması, sorumluların belirlenmesi, yapı güvenliği ve denetim sisteminin eksiklerinin giderilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması zaruridir.