6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki hizmetlerin uygulanmasında karşılaşılan sorunların araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye genelinde kadınlara hizmet veren sığınak sayısı nüfusa ve başvuru düzeyine oranla son derece sınırlıdır; bazı illerde ise hiç sığınak bulunmamaktadır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın bilgi edinme başvurusuna yanıt olarak paylaştığı verilere göre, Temmuz 2025 itibarıyla 81 ilde Bakanlığa bağlı 112 kadın konukevi toplam 2.819 kapasiteyle hizmet vermektedir. 2024 yılı başından 2025 Haziran ayına kadar 54.490 kadın ve 31.477 çocuk kadın konukevi hizmeti talep etmiş ve hizmet almıştır. Nüfus, başvuru ve ihtiyaç oranları dikkate alındığında bu kapasitenin son derece yetersiz olduğu ortadadır.

Sığınaklara kabul sürecinde uygulanan katı kriterler de kadınların barınma hakkını fiilen kullanmalarının önünde büyük bir engel oluşturmaktadır. Fiziksel şiddet kanıtı talebi, yaş sınırları, hamilelik ya da psikiyatrik tanılar gibi gerekçelerle kadınlar başvuru aşamasında geri çevrilmekte ya da kurumlar arasında yönlendirmeler nedeniyle süreçler uzamaktadır. Kadınların sığınak başvurularının reddedilmesi, süre dolduğu gerekçesiyle sığınaklardan çıkarılmaları, kurumlar arası bilgi akışının kopukluğu ve kadınların ihtiyaçlarına uygun olmayan sosyal hizmetlere yönlendirilmeleri nedeniyle halihazırda şiddet gören kadınların şiddet döngüsünden çıkamamalarına neden olmaktadır.

Geçici maddi yardım mekanizması da kadınların ekonomik güçlenmesi açısından kritik öneme sahip olmasına rağmen hem miktar hem de süreklilik açısından uygulamada yetersizdir. Maddi yardım tedbir taleplerinin %85 oranlarında reddedilmesi, yardımın çoğunlukla tek seferlik ve düşük tutarlarda verilmesi, barınma, ulaşım ve çocuk bakımı gibi temel ihtiyaçları karşılamaya yetmesi Kanun kapsamında ve uluslararası sözleşmelerdeki tedbirin amacına uygun olarak verilmediğini göstermektedir. Ayrıca başvurularda istenen gelir belgesi, ikametgâh ya da muhtarlık yazısı gibi belgeler özellikle ekonomik şiddete maruz kalan kadınlar için aşılması zor engeller yaratmaktadır.

Adli destek mekanizmalarında da benzer bir parçalanmışlık ve işlevsizlik söz konusudur. Kadınlar adli yardım sistemine zamanında yönlendirilememekte; avukat temininde gecikmeler yaşanmakta, hukuki destek çoğu zaman yalnızca dava açma teknikleriyle sınırlı kalmaktadır. Okuryazarlığı olmayan, Türkçe bilmeyen, engelli veya göçmen kadınlar açısından adalete erişim neredeyse imkânsız hâle gelmektedir. Bu tablo, kadınların yalnızca acil durumlarda değil, şiddetten uzaklaşma sürecinin tüm aşamalarında bütüncül bir desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktadır.

Tarafımıza iletilen, kadın hakları alanında çalışan sivil toplum örgütlerinin raporlarında yer verilen, barolar ve hukuk örgütleri tarafından yapılan çalışmalar, 6284 sayılı Kanun kapsamında sunulan hizmetlerin mevcut haliyle kadınların hayatlarını koruma amacına ulaşmadığını göstermektedir. Sığınak, geçici maddi yardım ve adli destek mekanizmalarının kadın lehine sosyal politika ilkeleri doğrultusunda; erişilebilir, ayrımcılıktan uzak, hak temelli ve süreklilik içeren bir yapıya kavuşturulması zorunludur. Kadına yönelik şiddetle mücadele yalnızca kriz anına yönelik değil, kadınların güçlenmesini hedefleyen bütünlüklü bir sosyal hizmet sistemini gerektirmektedir.

Bu çerçevede, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tüm hizmetlerin işlevselliğinin, kadınların yaşadığı somut sorunların, yerel ve merkezi idarelerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin, hizmetlerin bütçe yapısı ve personel niteliğinin kapsamlı biçimde incelenmesi; kadınların şiddetten uzaklaşma süreçlerinin güçlendirilmesi ve politikaların geliştirilmesi için Meclis Araştırması açılması elzemdir.