6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerde yıkılan binaların sorumluları hakkında görülen davaların sonuçlarının ve bilirkişi kurumunun işleyişinin incelenerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

6 Şubat 2023 depremleri sonrası başlatılan hukuki süreçlerde, on binlerce yurttaşımızın hayatını kaybettiği binaların sorumlularının tespiti aşamasında ciddi aksaklıklar yaşandığı gözlemlenmektedir. Özellikle bilirkişi raporları arasındaki çelişkiler, raporların bilimsel niteliği, bilirkişi seçimindeki liyakat esasları ve yargılama süreçlerinin uzamasının "cezasızlık" algısı yaratması nedeniyle; yargılamaların etkinliğinin ve bilirkişi kurumunun işleyişinin incelenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması \açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Afet sonrası adalet mekanizmasının hızlı ve güvenilir işlemesi, toplumsal vicdanın onarılması için hayati önemdedir. Ancak deprem davalarında gelinen noktada, teknik raporların hazırlanma süreci ve içeriği kamuoyunda derin tartışmalara yol açmıştır. Meslek odalarının kendi mensuplarının haksız biçimde yargılandığına ilişkin şikayetleri özellikle deprem bölgesindeki yerel basın organlarında sıkça gündeme gelmiş; ortada adeta kimsenin sorumlu sayılamayacağı bir durum oluşmuştur.

Aynı bina için farklı üniversitelerden veya heyetlerden alınan raporların birbirini nakzeden (çelişen) sonuçlar doğurması, kusur oranlarının belirlenmesinde standart bir metodolojinin uygulanmadığını göstermektedir.

Enkaz kaldırma süreçlerindeki acelecilik nedeniyle birçok binadan yeterli teknik numunenin alınamadığı, mevcut raporların ise sadece "kağıt üzerindeki projeler" üzerinden hazırlandığı iddia edilmektedir. Bu durum, gerçek kusurlu (müteahhit, denetçi, belediye yetkilisi) ayrımının sağlıklı yapılmasını engellemektedir. Bilirkişi heyetlerinde yer alan kişilerin, deprem mühendisliği, zemin mekaniği ve yapı denetimi konularında yeterli saha tecrübesine sahip olup olmadıkları tartışmalıdır. Niteliksiz raporlar, asli kusurluların tahliyesine veya suçsuz kişilerin mağduriyetine yol açmaktadır.

Bilirkişi raporlarında kusuru tespit edilen kamu görevlileri (belediye ruhsat birimleri, denetim elemanları vb.) hakkında soruşturma izni verilmesi süreçlerindeki gecikmeler, yargılamanın bütünlüğünü bozmaktadır. Davaların teknik raporlar sarmalında uzaması, depremzede ailelerin adalete olan güvenini sarsmakta; toplumsal vicdanda "sorumluların korunduğu" yönünde bir algı oluşturmaktadır. Son olarak TBMM gündemine gelen 11'inci Yargı Paketi kapsamında, 31 Temmuz 2023 tarihinden önce suç işleyenlerin erken tahliyesi mümkün hale geldiğinden, deprem suçlarından hüküm giyenlerin de serbest bırakılacağına ilişkin güçlü bir kuşku ortaya çıkmıştır.

Bu bağlamda; deprem davalarındaki bilirkişi seçim kriterlerinin yeniden belirlenmesi, rapor yazım standartlarının oluşturulması ve yargılamaların şeffaf, hızlı ve bilimsel temellere dayalı yürütülmesi için gerekli tedbirlerin tespiti amacıyla bir araştırma komisyonu kurulması teklif edilmektedir.