Yabancı yatırımcılara verilen teşviklerin bağlandığı şartların ve taahhütlerin araştırılarak kamu kaynaklarının korunması için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Çinli otomotiv devi BYD, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Temmuz 2024'te imzaladığı anlaşma kapsamında, Manisa'da büyük ölçekli bir elektrikli araç fabrikası kurma taahhüdünde bulunmuştur. Bu taahhüt karşılığında şirkete, gümrük vergisi muafiyeti, ek vergi istisnası, KDV avantajları, SGK prim destekleri ve çeşitli yatırım teşvikleri sağlanmıştır. Kamuoyuna yüksek istihdam, teknoloji transferi, yerli üretim ve Ar-Ge" söylemleriyle sunulan bu anlaşma, aradan geçen zamana rağmen hayata geçirilmemiştir.

Anlaşmaya göre BYD' nin Manisa'da yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım yapması, yıllık 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi ve Ar-Ge merkezi kurması, 5 bin kişiye doğrudan istihdam sağlaması ve 2026 yılında üretime başlaması öngörülüyordu. Ancak bugün gelinen noktada, fabrika sahasında somut bir ilerleme bulunmamaktadır. BYD, yatırım yapmadan, sadece verdiği sözler üzerinden elde ettiği teşviklerle Türkiye pazarına gümrük vergisiz ve ek vergiden muaf araç sokarak büyük bir rekabet avantajı elde etmiştir. Yerli üretici ve Türkiye'de fiilen üretim yapan firmalar yüksek vergi yükleri altında ezilirken, BYD bu ayrıcalıklarla pazarda hızla büyümüştür. Bu durum açıkça haksız rekabet yaratmıştır. Daha da vahimi, BYD'nin yatırım önceliğini Türkiye'den çekerek Macaristan'a kaydırdığına dair güçlü göstergelerin ortaya çıkmasıdır. Macaristan'daki fabrikanın tamamlandığı, üretim ekipmanlarının bu ülkeye taşındığı ve seri üretimin başlamak üzere olduğu basına yansımıştır. araç teslimat krizi, bu sürecin bir sonucu olarak görülmektedir. Müşteriler, satın aldıkları BYD araçlarını teslim alamadıklarını, araçların gümrükte bekletildiğini ve bayilerin net teslimat tarihi veremediğini belirtmektedir. Bazı bayilerin kapora iadesi yapmak zorunda kaldığı iddiaları kamuoyuna yansımıştır. Vatandaşları, bayileri ve sektörü doğrudan mağdur etmiştir.

Türkiye'de yabancı yatırımcılara verilen teşviklerin şartlara bağlanıp bağlanmadığını, taahhütlerin denetlenip denetlenmediğini ve kamu kaynaklarının nasıl korunduğunu ciddi şekilde sorgulatmaktadır. Yatırım sözü verip teşvik alan, ancak üretimi başka ülkeye kaydıran bir şirket karşısında devletin nasıl bir tutum aldığı belirsizdir. Türkiye açısından yalnızca ekonomik değil, itibari bir kayıp olarak da tarihe geçecektir. Bu noktada Anayasamızın 98'nci Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104 ve 105'nci maddeleri gereğince meclis Araştırma komisyonu kurulmasını arz ederim 19/12/2025

BYD TEŞFİKLERİ TÜRKİYEDEN ALDI, FABRİKAYI MAÇARİSTANA KURDU

GRUP BASKANLE