Sulama birlikleri ve sulama kooperatiflerinin bir merkez altında toplanması için yapılması planlanan düzenlemelerin çiftçiler ve çalışanlar üzerindeki etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

DSİ 1994 yılına kadar, inşa ettiği tüm büyük sulama tesislerini bizzat kendi kontrolünde işletmeyi benimsemiş, küçük sulama tesislerin işletilmesi görevini ise sulama birlikleri ve kooperatiflere devretmiştir.

Bugün gelinen noktada, iktidar sulama birliklerinin ve sulama kooperatiflerin yapısında yeni bir düzenlemeye gitmektedir. Yapılması planlanan düzenleme ile sulama birlikleri ve sulama kooperatifleri Türkiye Sulamaları Merkez Birliği adı altında tek çatı altında toplanmak istenmektedir. Bu çatı, DSİ dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarının inşa ederek işletmeye açtığı tüm sulama tesislerini, yeraltı suyu kuyularını da içerecek şekilde genişletilmektedir.

Çıkarılması düşünülen yasa ile Sulama birlikleri ile birlikte sulama kooperatiflerinin işletme, bakım ve onarım sorumluluğu da kurulacak olan birliğe devredilecektir. Yeni sulama kooperatifi kurulamasına izin verilmeyen düzenlemede, mevcut sulama kooperatiflerinin tasfiye işlemleri de en geç iki yıl içinde tamamlanacaktır. Tasfiye işlemleri tamamlanan sulama kooperatifleri ticaret sicilinden de silinecektir.

Ülkemizde neredeyse kurumamış dere, akarsu, göl ve baraj bırakmayan iktidar, ülkenin su varlıklarını ve kaynaklarını rasyonel kullanmak ve umumi sulardan faydalanmak üzere 25 yıllık iktidarının ancak son döneminde harekete geçebilmiştir. Bundan böyle ülkemizin su varlıkları ve kaynaklarını kullanmak, işletmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevi yeni kurtulacak olan Türkiye Sulamaları Merkez Birliği'ne bırakılacaktır.

Yeni düzenleme ile çiftçiler her yıl sulama mevsiminden önce sulama beyannamesi doldurarak birliğe teslim edecek. Ayrıca çiftçiler Türkiye Sulamaları Merkez Birliği'ne dekar başı para ödeyerek üye olmak zorunda kalacak ve Birlik, ne ekmelerini isterse o ürünü ekmek zorunda kalacaktır.

Çiftçiler, birliğe ilk üyelik kaydı sırasında, bir defaya mahsus dekar başına 10 TL ücret ödeyecek. Bu üye ücreti her yıl açıklanan yeniden değerleme oranında artış gösterecek. Ayrıca çiftçiler, bundan böyle su kullanırken Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı olduklarını her yıl birliğe beyan etmek zorunda kalacak. Birliğe üye olmayan çiftçiler, su kullanım hizmet bedelinin iki katı ücret ödeyecek.

Hazırlanan kanunla birlikte Sulama birliklerinin yönetim şekli de değiştiriliyor. Türkiye Sulamaları Merkez Birliği merkez teşkilatı, başkan ve üç başkan yardımcısı ile bazı başkanlıklardan oluşacaktır. Taşra teşkilatı ise, bölge koordinatörlükleri ile sulama birliği müdürlüklerinden oluşacaktır.

Birlik yönetiminde yer alacak yöneticilere ayrıcalık yapılarak maaşlarına ek olarak ayriyeten huzur hakkı bedeli ödenecektir. Bu şekilde görevlendirilenlere, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın, Başkan için 70 bin TL, başkan yardımcıları ve birinci hukuk müşaviri için 50 bin TL, birim başkanları için 40 bin TL, bölge koordinatörleri için 35 bin TL, sayman ve sulama birliği müdürleri için 30 TL gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda her ay huzur hakkı ödemesi yapılması düşünülmektedir.

Kapatılan sulama birliklerinde 4857 Sayılı İş Kanunu'na göre çalışan işçiler tüm haklarıyla Türkiye Sulamaları merkez Birliği'ne devredilirken buralarda hizmet alımı ihalesiyle görev yapan binlerde çalışan için hiçbir düzenlemeye gidilmeyerek, bu çalışanlar işsiz bırakılmaktadır. Ayrıca daha önce DSİ bünyesinde 4857 Sayılı İş Kanunu'na göre çalışan işçiler, birlik bünyesine geçmek yerine DSİ bünyesinde kalmak istemekte veya KIT'lerde olduğu gibi aynı statüde çalışmak istemektedir.

Bu nedenle, kapatılarak Türkiye Sulamaları Merkez Birliği adı altında tek çatı altında toplanmak istenen sulama birlikleri ve sulama kooperatiflerinde çiftçilerimiz ve buralarda çalışan personelin başta işsizlik olmak üzere yaşayacakları muhtemel mağduriyet ve sorunların araştırılarak, alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98. ve TBMM içtüzüğünün 104 ve 105. maddesi uyarınca bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yerinde olacaktır.