Bireysel yurt dışı alışverişlerinin gümrük süreçlerine ilişkin yapılan mevzuat değişikliklerinin etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bu çerçevede, yapılan mevzuat değişikliğinin bireysel tüketiciler, iç piyasa dengeleri, rekabet ortamı, fiyat oluşumları, yerli üretim yapısı ve özellikle genç girişimcilik ile teknolojiye erişim üzerindeki etkilerinin tüm yönleriyle incelenmesi, ortaya çıkan mağduriyet iddialarının araştırılması ve kamu yararı bakımından gerekli değerlendirmelerin yapılması amacıyla Anayasa'nın 98'inci maddesi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

GEREKÇE 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin mevzuatta yapılan son değişikliklerle, posta ve hızlı kargo yoluyla yurtdışından bireysel kullanım amacıyla getirilen ürünlere tanınan muafiyetlerin kaldırıldığı ve bu kapsamdaki işlemlerin ticari ithalat rejimine dahil edildiği anlaşılmaktadır. Bu düzenleme sonucunda, ticari nitelik taşımayan ve bireysel ihtiyaçlar için temin edilen düşük bedelli ürünlerin dahi gümrük müşaviri hizmeti, ardiye ücreti ve benzeri ek yükümlülüklere tabi tutulduğu görülmektedir.

Uygulamada ortaya çıkan tablo, bireysel tüketicilerin düşük bedelli ürünler için dahi ürün bedelinin çok üzerinde maliyetlerle karşı karşıya kaldığını göstermektedir. Bu durum, söz konusu alışverişlerin ekonomik olarak anlamsız hâle gelmesine yol açmakta; fiilen bir vergilendirme mekanizması değil, bireysel yurtdışı alışverişin engellenmesi sonucunu doğurmaktadır. Böyle bir uygulamanın, tüketicilerin mal ve hizmetlere erişim hakkını sınırladığı ve ekonomik özgürlükler bakımından ciddi tartışmaları beraberinde getirdiği açıktır.

Bununla birlikte, yerli üretimin korunması amacıyla yapılan düzenlemelerin, hedeflenen sonucu doğurup doğurmadığının da nesnel biçimde değerlendirilmesi gerekmektedir. Yerli üreticiyi koruma iddiasıyla getirilen uygulamaların, üretim maliyetlerini düşürücü, kaliteyi artırıcı ve rekabet gücünü yükseltici politikalarla desteklenmemesi hâlinde, piyasa kapatıcı ve tüketici aleyhine sonuçlar doğurması kaçınılmazdır. Yerli üretimin gerçek anlamda korunabilmesi için, gümrük tedbirlerinin tüketiciye yük bindiren değil, üretimi güçlendiren tamamlayıcı politikalarla birlikte ele alınması zorunludur.

Öte yandan, bireysel yurtdışı alışverişin kısıtlanmasının iç piyasada rekabeti azaltacağı, özellikle Türkiye'de üretilmeyen veya sınırlı üretilen ürünlere erişimi zorlaştıracağı yönünde güçlü değerlendirmeler bulunmaktadır. Rekabetin azalmasıyla birlikte fiyatların artması, ürün çeşitliliğinin daralması ve kalite sorunlarının derinleşmesi ihtimali, söz konusu düzenlemenin enflasyonist etkiler yaratabileceğine işaret etmektedir.

Düzenlemenin genç girişimciler ve bireysel üreticiler üzerindeki etkileri de ayrıca dikkate değerdir. Prototip geliştirme, eğitim amaçlı donanım temini ve küçük ölçekli üretim süreçlerinde yurtdışı tedarike ihtiyaç duyan kesimlerin, bu düzenleme nedeniyle ciddi maliyet ve erişim sorunlarıyla karşılaştığı anlaşılmaktadır. Bireysel son kullanıcı ile ticari ithalatçıların aynı hukuki statüde değerlendirilmesi, hakkaniyet ve ölçülülük ilkeleri bakımından da tartışmalı bir görünüm arz etmektedir.

Bu nedenlerle, bireysel yurtdışı alışverişe ilişkin söz konusu mevzuat değişikliğinin gerekçeleri, yerli üretimi koruma iddiasıyla olan uyumu, uygulanma biçimi, ortaya çıkardığı ekonomik ve sosyal sonuçlar ile kamu yararı bakımından etkilerinin ayrıntılı biçimde incelenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.

ISIM - SOYISIM BÖLGE İMZA Ayysce Türkeş Adana TAS Ahmet Egref Ankara