Emeklilerin yaşadığı ekonomik sorunların nedenlerinin araştırılarak emekli maaşlarının iyileştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin temel amacı, çalışma yaşamını tamamlayan bireylerin emeklilik dönemlerinde insan onuruna yakışır, güvenli ve insanca bir yaşam sürmelerini sağlamaktır. Ancak son yıllarda uygulanan ücret ve sosyal güvenlik politikaları, emeklilerin bu temel haktan giderek uzaklaştığını, emekli aylıklarının yetersiz hale geldiğini ve emeklilerin toplumun en düşük gelir grubuna itildiğini açık biçimde ortaya koymaktadır.

Emekli maaşlarının asgari ücret karşısında yıllar içinde gerilemesi, emeklilerin alım gücünde ciddi bir kayba yol açmıştır. 2015 yılı Temmuz ayında net asgari ücret ile en düşük emekli maaşı eşit seviyede bulunurken, emekli aylığının asgari ücrete oranı yüzde 100 olarak gerçekleşmiştir. Ancak 2026 yılı Ocak ayı itibarıyla net asgari ücret 28.075 TL olarak belirlenmesine karşın, en düşük emekli maaşının 20.000 TL seviyesinde kalmasıyla bu oran yüzde 71'e düşmüştür. Bu tablo, emeklilerin asgari ücretle çalışan bir yurttaşa kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha düşük gelirle yaşamaya zorlandığını göstermektedir.

Asgari ücret, bir çalışanın gıda, barınma, sağlık, ulaşım ve kültürel ihtiyaçlarını asgari düzeyde karşılayabilmesi için devlet tarafından belirlenen alt sınırdır. Devletin, bir insanın yaşamını sürdürebilmesi için gerekli asgari geliri 28.075 TL olarak kabul edip, kendi emeklisine bunun çok altında bir geliri uygun görmesi, emeklilerin insani yaşam sınırının altına itildiğinin açık bir göstergesidir.

Emekli aylıklarının yetersizliği, çalışmak zorunda kalan emekli sayısında da dikkat çekici bir artışa yol açmıştır. 2018 yılı başında 687.525 olan çalışan emekli sayısı, 2025 yılı Ekim ayı itibarıyla yaklaşık üç buçuk kat artarak 2.165.956 kişiye ulaşmıştır. Emeklilik döneminde dinlenmesi gereken milyonlarca yurttaşın, ilerlemiş yaşlarına rağmen geçimini sağlayabilmek için yeniden çalışma hayatına dönmek zorunda kalması, sosyal güvenlik sisteminin koruyucu işlevini büyük ölçüde yitirdiğini ortaya koymaktadır.

Emeklilerin giderek yoksullaşan bir toplumsal kesim haline gelmesinin ekonomik ve sosyal etkilerinin tüm yönleriyle ortaya konulması, emekli maaşlarının belirlenme kriterlerinin ve aylık bağlama oranlarının yeniden değerlendirilmesi, emekli aylıkları ile asgari ücret arasındaki bağın koparılmaması ve emeklilerin insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürebilmeleri için kalıcı ve yapısal çözümler üretilmesi zorunlu hale gelmiştir.

Bu nedenlerle, emekli maaşlarının asgari ücret karşısında yaşadığı gerilemenin, emeklilerin alım gücündeki kaybın ve çalışmak zorunda kalan emekli sayısındaki artışın sosyal ve ekonomik sonuçlarının araştırılması; emekli aylıklarının insani yaşam sınırının altında kalmasının nedenlerinin ortaya konulması ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98'inci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılması gerekli görülmüştür.