Emeklilerin yaşadığı ekonomik ve sosyal sorunların nedenlerinin araştırılarak emekli maaşlarının iyileştirilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

GEREKÇE

Türkiye'de yaklaşık 17 milyon emekli ve hak sahibi vatandaş, gelirlerinin önemli ölçüde sabit olması nedeniyle enflasyondan en fazla etkilenen toplumsal kesimlerden birini oluşturmaktadır. Son yıllarda temel tüketim harcamalarındaki artış, emeklilerin satın alma gücünü önemli ölçüde azaltmış, emeklilik döneminin güvence ve huzur içerisinde geçirilmesi hedefi büyük ölçüde ortadan kalkmıştır.

2026 yılında açıklanan ekonomik göstergeler, özellikle gıda, kira, elektrik, doğal gaz ve sağlık harcamalarının emeklilerin bütçesi üzerindeki yükünü artırmaya devam ettiğini göstermektedir. 2026 yılı Haziran ayı itibarıyla açlık sınırı Türk-İş'e göre 35 bin TL'yi geçmiştir. Emekli aylıkları ile temel yaşam giderleri arasındaki makas her geçen ay daha da açılmaktadır. Birçok emekli, maaşının büyük bölümünü yalnızca barınma ve gıda harcamalarına ayırmak zorunda kalmaktadır.

Özellikle büyükşehirlerde kira bedellerinin emekli aylıklarının önemli bir kısmını tüketmesi, tek başına yaşayan veya kirada oturan emeklileri ciddi bir barınma sorunuyla karşı karşıya bırakmaktadır. Artan enerji maliyetleri de kış aylarında emeklilerin ısınma giderlerini karşılamasını güçleştirmektedir.

Diğer taraftan sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar emeklilerin yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. İleri yaş nedeniyle sağlık hizmetlerinden daha yoğun yararlanmak zorunda kalan emekliler, katkı payları, ilave ücretler, bazı ilaçların geri ödeme kapsamı dışında kalması ve kamu hastanelerinde yaşanan randevu sorunları nedeniyle sağlık hizmetlerinden yeterince faydalanamamaktadır.

Emeklilerin sosyal yaşamdan uzaklaşması da önemli bir toplumsal soruna dönüşmektedir. Kültürel faaliyetlere katılım, sosyal etkinlikler, ulaşım ve dinlenme gibi alanlarda artan maliyetler nedeniyle emekliler sosyal hayattan giderek dışlanmaktadır.

Öte yandan bayram ikramiyeleri de ilk uygulamaya konulduğu dönemde sahip olduğu ekonomik anlamı büyük ölçüde yitirmiştir. 2018 yılında 1.000 TL olarak ödenmeye başlanan ikramiye, o dönemde asgari ücretin yaklaşık yüzde 62'sine karşılık gelirken, sonraki yıllarda yapılan artışlara rağmen asgari ücret karşısındaki oranı önemli ölçüde gerilemiş ve emeklilerin bayram öncesi ihtiyaçlarını karşılayabilecek niteliğini büyük ölçüde kaybetmiştir. Sosyal devlet ilkesinin temel gerekliliklerinden biri, çalışma hayatını tamamlamış vatandaşların insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürebilmelerini sağlamaktır. Emeklilerin gelir düzeylerinin, sağlık hizmetlerine erişimlerinin, sosyal haklarının ve yaşam koşullarının bütüncül biçimde değerlendirilmesi; emekli aylıklarının belirlenme yönteminin, bayram ikramiyelerinin alım gücünün korunmasının, sağlık ve sosyal destek mekanizmalarının geliştirilmesinin ve emeklilerin refah seviyesini yükseltecek kalıcı politikaların oluşturulmasının büyük önem taşıdığı değerlendirilmektedir.

Bu nedenlerle, emeklilerimizin karşı karşıya bulunduğu ekonomik, sosyal ve sağlık alayykdaki sorunlaın tüm yönleriyle incelenmesi, çözüm önerilerinin ortaya konulması ve şüdirifel %, sosyal politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclis bir Meclis Araştırması açılması gerekli görülmektedir. · 223