Konut fiyatları ve kiralarda yaşanan artışın tüm yönleriyle araştırılarak barınma sorununa ilişkin çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Konut fiyatları ve kiralarda yaşanan yüksek artışlara paralel olarak ortaya çıkan barınma krizinin sebeplerinin derinlemesine araştırılarak önlenmesi için gerekli çözüm yollarının ivedilikle hayata geçirilebilmesi amacıyla, amacıyla Anayasa'ınızın 98. TBMM Içtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri kapsamında Meclis Araştırması açılması konusunda gereğini saygılarımla arz ederim. 17.12.2025 Sabante Ilhaml Ozcon AYGUN agkoh AI GOKÇEK Telindes ms. Veli Apbaba cтaви пopoкi Nurhayed Altaca Kogzzogl Yunus Eure sursa my IStanbul dN. Agru BANKOGu
GEREKÇE Ülkemizde son yıllarda ekonomik kriz, yanlış kentleşme politikaları, plansız yapılaşma ve kamusal konut üretiminin bilinçli biçimde terk edilmesi sonucunda derinleşerek artık yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal, psikolojik ve kamusal bir krize dönüşen barınma sorunu; özellikle dar gelirli yurttaşları, emeklileri, öğrencileri, gençleri doğrudan etkilemektedir. Konut kiralarındaki fahiş artışlar, konut satış fiyatlarının gelir artışlarının çok üzerinde yükselmesi, sosyal konut üretiminin yetersizliği ve kamu arazilerinin rant odaklı kullanımı barınma hakkını fiilen erişilemez hâle getirmiştir. Konut, bireyin güvenli, sağlıklı ve onurlu bir yaşam sürmesinin ön koşulu iken; bugün milyonlarca yurttaşımız için ulaşılamaz bir lüks hâline getirilmiştir. Özellikle büyükşehirlerde kira bedelleri birkaç yıl içerisinde katlanarak artmış; ücret artışları bu artışların çok gerisinde kalmıştır. Asgari ücretle, emekli maaşıyla ya da öğrenci burslarıyla geçinmeye çalışan yurttaşlarımızın barınma giderleri, hane gelirlerinin büyük bölümünü hatta tamamını yutar hâle gelmiştir.
TÜİK verileri dahi konut ve kira artışlarının enflasyonun üzerinde seyrettiğini ortaya koyarken; büyükşehirlerde asgari ücretle çalışan bir yurttaşın ortalama bir konuta erişmesi imkânsız hâle gelmiştir. Öğrenciler yurt bulamadığı için eğitim haklarından vazgeçmekte, emekliler kiralarını ödeyemedikleri için yaşam alanlarını terk etmek zorunda kalmakta, gençler bağımsız bir yaşam kuramamaktadır.
Metnin tamamını göster (4 paragraf daha)Metni kısalt
Konut sahipliğine baktığımızda da bu oranın her geçen gün azaldığı görülmektedir. 2013'te yüzde 60.7 olan konut sahipliği oranı 2024'te yüzde 55.8'e kadar düşmüştür. Hanehalkı Tüketim Harcaması Araştırması verilerine göre de hanehalkı bütçesinden en fazla pay konut ve kira harcamalarına ayrılmıştır. Ülke genelinde hane halklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek pay 2023 yılında yüzde 23.9 ile konut ve kira harcamaları iken bu oran 2024 yılında yüzde 26'ya çıkmıştır. En düşük gelirli yüzde 20'nin içerisindeki vatandaşlarımız için bu oran yüzde 33.2' dir. TUIK'in Yoksulluk ve Yaşam Koşulları istatistiklerine göre de "kurumsal olmayan" nüfusun %31,3'ü sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri vb. problemler yaşarken %30,2'si konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu yaşamaktadır.
Vatandaşların insan onuruna yaraşır bir şekilde yaşamalarını sağlamak için devletin sağlaması gereken en temel haklar arasında konut hakkı bulunmaktadır. Konut hakkı Anayasa'daki çok sayıda hak açısından da vazgeçilmez bir hak niteliğindedir. Zira bu hak yerleşme özgürlüğü, sağlıklı yaşam, çevre ve eğitim gibi haklarla ayrılmaz bir ilişkiye sahiptir. * T. B. M. M.
Barınma hakkı, Anayasa'nın 57'nci maddesi uyarınca devletin güvence altına almakla yükümlü olduğu temel bir haktır. Ancak bugün gelinen noktada barınma bir hak olmaktan çıkarılıp bir rant aracına dönüştürülmüştür.
Son günlerde ulusal basına ve sosyal medyaya yansıyan kimi gerçek hayat yansımaları da ülkemizin çok ciddi bir barınma krizi ile karşı karşıya olduğunu ortaya koymuştur. Asgari ücretin çok altında bir emekli maaşı ile yaşamaya mecbur bırakılan emeklilerin otel odalarında hayata tutunmaya çalıştığı, vatandaşların otobüs terminallerinde sağlıksız ve tehlikeli koşullarda günlerini geçirdiği yönünde haberlerin bir an evvel ciddiye alınması ve gereken tedbirlerin ivedilikle hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu konunun yok sayılması veyahut palyatif önlemlerle geçiştirilebileceğinin düşünülmesi barınma krizini ileride çözümü imkansız bir noktaya taşıma tehlikesini de beraberinde getirmektedir. Bu sebeple, ülkemizde konut ve kira fiyatlarındaki artışın nedenlerinin, TOKİ'nin faaliyetlerinin sosyal konut üretme konusunda ne noktada olduğunun tespiti, emeklilerin, öğrencilerin, dar gelirlilerin, asgari ücretlilerin barınma sorunlarının ve bu barınma sorunlarının olası toplumsal etkilerinin tüm yönleriyle araştırılması; kalıcı, adil ve kamucu konut politikalarının geliştirilmesi amacıyla TBMM çatısı bir Araştırma Komisyonu kurulması uygun olacaktır.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
AYNI KONUDA
Aynı konuda verilen diğer önergeler
TBMM, aynı konudaki araştırma önergelerini birleştirerek görüşebilir; tek bir araştırma komisyonu kurulabilir.