Konut fiyatları ve kiralarda yaşanan artışın tüm yönleriyle araştırılarak barınma sorununa ilişkin çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası verilerine göre 2025 yılı itibarıyla temsili bir konutun fiyatı, ortalama hane halkı gelirinin yaklaşık 11 katına çıkmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre yıllık ortalama hane halkı geliri 662.414 TL iken, temsili konut fiyatı 7.286.000 TL seviyesindedir. En düşük gelir grubundaki vatandaşların bu konutu satın alabilmesi için 26 yıl boyunca tüm gelirlerini başka hiçbir harcama yapmadan bu amaca ayırması gerekmektedir.

Öte yandan, kiracı konumundaki haneler gelirlerinin yaklaşık %66'sını kiraya ayırmak zorunda kalmaktadır. Eurostat tarafından %40 seviyesi "barınma krizi" eşiği olarak kabul edilmekte olup, Türkiye'de bu oranın uzun süredir aşılmış olması, sorunun boyutunu açıkça ortaya koymaktadır.

TÜİK verilerine göre Türkiye'de yaklaşık 7,3 milyon hane kiracı durumundadır. Yıllık konut satışlarının yüksek seviyelerde gerçekleşmesine rağmen kiracı oranında anlamlı bir düşüş yaşanmaması; konutun barınma ihtiyacından ziyade yatırım aracına dönüştüğünü, gelir dağılımı adaletsizliğinin derinleştiğini ve sosyal devlet ilkesinin zedelendiğini göstermektedir. Barınma hakkı, Anayasa ile güvence altına alınmış temel bir insan hakkıdır. Ancak mevcut ekonomik koşullar, yüksek faiz politikaları, kontrolsüz kira artışları ve yetersiz sosyal konut üretimi nedeniyle bu hak geniş toplum kesimleri açısından erişilemez hale gelmiştir. Bu nedenle; konut piyasasındaki fiyat oluşum mekanizmalarının, kira artışlarının, kredi politikalarının, gelir dağılımı ile barınma arasındaki ilişkinin ve sosyal konut politikalarının bütüncül biçimde incelenmesi; dar ve orta gelirli yurttaşların barınma hakkına erişimini sağlayacak kalıcı ve adil politikaların geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması zorunlu hale gelmiştir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle; Türkiye'de derinleşen konut ve kira krizinin nedenlerinin araştırılması, barınma hakkına erişimde yaşanan sorunların tespiti ve çözüm yollarının belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ederim.