İzmir ili başta olmak üzere elektrik dağıtım hizmetinin özelleştirilmesi sonrasında elektrik hatları nedeniyle başlayan orman yangınlarının tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

2025 yılının Temmuz ayında İzmir ve çevresinde başlayan yangınlar altı gün sürmüş ve uzun uğraşlar sonucunda söndürülebilmiştir. Yaklaşık 10 bin hektarlık alanı küle çeviren yangınlar beraberinde büyük bir ekolojik ve ekonomik yıkım getirmiştir.

Özellikle Seferihisar, Menderes; Çeşme ve Ödemiş bölgelerini etkileyen yangınlar ciddi habitat kaybına yol açmıştır. Pek çok endemik bitki türü habitatını ve yaban hayvanı da yaşa alanını kaybetmiştir. Sadece orman alanları değil, tarım alanları da yangından olumsuz etkilenmiştir. Özellikle Karaburun bölgesinde yetişen hurma zeytinlikleri, meyve ve sebze bahçeleri; arıcılık ve bağcılık faaliyetlerinin gerçekleştirildiği alan zarar görmüştür. Yanan tarım, orman ve mera alanlarından dolayı yaklaşık 50 bin küçükbaş hayvan doğal beslenme alanını kaybetmiştir.

Böylesi büyük bir tahribata sebep olan yangınların neden çıktığıyla ilgili ise uzmanlar ortak görüş bildirmektedirler. İzmir Planlama Ajansı (İZPA) Bilim Kurulu Üyesi ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Ufuk Özkan orman yangınlarının yüzde 87'sinin insan kaynaklı olduğunu belirtmiştir. İzmir Büyükşehir Belediyesi de yangınların büyük oranda insan kaynaklı çıktığı görüşündedir. Öte yandan İzmir Valisi Süleyman Elban yangınlarla ilgili bilgi vermiş ve yangınların elektrik hatlarından kaynaklandığını belirtmiştir. Vali Elban Çeşme, Ödemiş, Seferihisar ve Foça'daki yangınların elektrik hatlarından kaynaklı olarak çıktığını net olarak söylemiştir. Elban, elektrik hatlarından çıkan kıvılcımların, hemen yakınındaki otları tutuşturup, onların da kısa süre içerisinde etrafa ve ormana yayıldığını ifade etmiştir. Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Mahir Ulutaş ise geçmişte de bu bölgede elektrik dağıtım sistemlerinden kaynaklanan yangınların yaşandığını hatırlatmıştır.

İzmir'de elektrik dağıtım hizmetini Gdz Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi yürütmektedir. Türkiye'de daha önce kamu tarafından sağlanan elektrik dağıtım hizmetleri, 2010-2013 yılları arasında özelleştirildi. Şirketlerin denetimini ise Enerji Bakanlığı'na bağlı Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ) üstlendi. Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Mahir Ulutaş'a göre elektrik kaynaklı yangınlarda sorumluluk asıl olarak yeterli bakımları yaptırmayan dağıtım şirketlerine aittir. Ancak, özelleştirme öncesinde TEDAŞ'ta sırf bakım için hatları gezip kontrol yapan personeller olmasına rağmen özelleştirmeler sonrası bu personel tasfiye edilmiştir. Bu nedenle TEDAŞ, özelleştirme politikalarının bir başka sonucu olarak kamunun küçültülmesiyle gerekli personel ve denetim yapma imkânını yitirmiştir.

Bu bağlamda, elektrik hizmetlerinde özelleştirmenin yaşandığı 2010-2013 yılları sonrasında ülkemizde elektrik hatlarına bağlı kaç yangının yaşandığının tespiti, İzmir özelinde ve Türkiye genelindeki yangınların elektrik dağıtım hizmetinin özelleştirilmesiyle ilişkisinin açığa çıkarılması, özel şirketlerin enerji nakil hatları için gereken bakım ve yenileme işlemini yapıp yapmadığının ve bu konuda kamunun yeterli denetim ve bakım yapıp yapmadığının tespiti için Anayasa'nın 98. Maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri gereği Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 08.07.2025

GRUP BASKANLE