Fındık fiyatlarındaki dalgalanmanın nedenlerinin araştırılarak üretici ve tüketiciyi korumak için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Basına yansıyan güncel verilere göre, bazı Karadeniz illerinde fındık fiyatları 210 TL bandına kadar gerilemiş; bu düşüş, üretim maliyetlerinin rekor seviyelere ulaştığı bir dönemde gerçekleşmiştir. Mazot, gübre, zirai ilaç, işçilik ve nakliye giderleri son yıllarda katlanarak artmış; buna karşın üreticinin eline geçen ürün bedeli maliyetleri karşılayamaz hale gelmiştir. Üretici zarar ederken, tüketici de fındığı ucuz tüketememekte; fiyat baskısının üretici ile tüketici arasındaki kesimde yoğunlaştığına dair yaygın bir kanaat oluşmaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan Toprak Mahsulleri Ofisi alım fiyatları, kamu müdahalesinin temel aracıdır. Ancak TMO'nun alım fiyatı, alım miktarı, piyasaya giriş zamanı ve sahadaki etkinliği konusunda ciddi soru işaretleri bulunmaktadır. Serbest piyasa fiyatlarının TMO alım fiyatına hızla yaklaşması ya da altına inmesi, kamu müdahalesinin piyasa istikrarını sağlamada yetersiz kaldığı yönündeki eleştirileri artırmaktadır. Bu durum, üreticinin ürününü güvenle satabileceği bir zeminin oluşmasını engellemektedir.

Öte yandan fındık piyasasında alım gücünün belirli büyük firmalarda yoğunlaştığı, bu yapının fiyat oluşumu üzerinde baskı yarattığı iddiaları uzun süredir kamuoyunun gündemindedir. Rekabet Kurulu tarafından büyük alıcılara yönelik getirilen taahhütler ve sınırlamalar, piyasa dengesinin ne ölçüde sağlanabildiği sorusunu ortadan kaldırmamaktadır. Taahhütlerin sahadaki etkisi, denetim mekanizmalarının yeterliliği ve üretici lehine sonuç üretip üretmediği açık biçimde tartışılmalıdır.

İhracat verileri de bu tabloyu desteklemektedir. Türkiye, fındık ihracatından milyarlarca dolar gelir elde etmeye devam ederken, bu gelirin üreticiye adil biçimde yansımadığı görülmektedir. Üretici gelirinin baskılandığı, piyasanın ise şeffaflıktan uzaklaştığı bu yapı sürdürülebilir değildir.

Bu nedenlerle; Karadeniz Bölgesi'nde fındık fiyatlarındaki dalgalanmaların nedenlerinin, piyasa yapısının, kamu müdahalesinin etkinliğinin ve rekabet koşullarının bütüncül biçimde araştırılması; üreticiyi ve tüketiciyi birlikte koruyacak kalıcı çözümlerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması zorunlu hale gelmiştir.