Emeklilere verilen bayram ikramiyelerinin artırılması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

İktidarın izlediği hatalı ekonomi politikalarından en olumsuz etkilenen kesimlerin başında emekliler gelmektedir. Enflasyonu, kuru ve varlık fiyatlarını hızla tırmandıran politikaların ardından, rasyonele dönüş adı altında dolaysız vergilerin artırılması, kurun baskılanması, enflasyonun olduğundan düşük, milli gelirin ise olduğundan yüksek gösterilmesi şeklinde yollara başvurulması emeklilerin refah seviyesini kabul edilemeyecek seviyelere düşürmüştür. Emekli aylıkları enflasyon karşısında erimiş, en düşük emekli aylığı alan emeklilerin oranı hızlı bir şekilde artmıştır. Gerek milli gelire oranla gerek döviz cinsinden gerekse de asgari ücrete oran olarak bakıldığında, emekli aylıklarındaki erime oldukça dikkat çekicidir.

Emeklilerin refahının her geçen gün aşındığı bir ortamda, 2018 yılında emekli bayram ikramiyesi uygulaması hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, bayramın içinde bulunduğu ayda 5510 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca gelir ve aylık ödemesi yapılanlara, Ramazan ve Kurban bayramlarında düzenlemede yer alan esaslara göre ve belirlenen günlerde bayram ikramiyesi ödenmektedir. Bayram ikramiyesi, emekli, yaşlılık ve malullük aylığı alanlara dosya bazında maktu bir tutar olarak, hak sahiplerine hisseleri oranında, sürekli iş göremezlik geliri alanlara sürekli iş göremezlik derecesi oranında, yabancı ülkelerle akdedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi gelir veya aylık alanlara ise kısmi oranda yatırılmaktadır. Bu uygulama, emeklilerin hiç değilse yılda 2 ay bir nebze nefes almasını sağlamıştır.

Emekli bayram ikramiyesi; 2018-2020 yıllarında 1000 lira, 2021 ve 2022'de 1100 lira, 2023'te 2 bin lira, 2024'te 3 bin lira, 2025'te ise 4 bin lira olarak ödenmiştir. 2026 yılında 5 bin lira olması üzerinde çalışılmaktadır.

Uygulamada emeklilere ödenen bayram ikramiyesi sabit bir tutar olarak belirlenmektedir. Ancak ekonomik koşullar değiştikçe, özellikle yüksek enflasyonun yaşandığı ülkemizde, sabit tutarın reel değeri hızla erimekte ve emeklilerin alım gücü azalmakta, dolayısıyla bu destek amacına ulaşamamaktadır. İlk uygulama döneminde bayram ikramiyesi asgari ücretin %62'sine denk gelirken, günümüzde bu oran %14,2'ye kadar gerilemiştir. Sabit tutar belirleme yöntemi yerine, bayram ikramiyesinin cari yıl için belirlenen net asgari ücretin yarısı kadar olması, ikramiye tutarının ekonomik koşullara uygun

şekilde güncellenmesini sağlayacaktır. Böylece emeklilerin alım gücü korunacak ve bayram ikramiyelerinin reel anlamda etkili bir destek mekanizması olmasının önü açılacaktır.

Diğer bir açıdan bakıldığında emekli bayram ikramiyesi uygulamasının başladığı tarihte (2018) belirlenen 1.000 TL'lik ikramiye tutarı, yaklaşık 250 dolara tekabül ederken, günümüzde 250 doların karşılığı 11.000 TL düzeyindedir.

Ayrıca, TÜİK tarafından yayımlanan enflasyon verileri incelendiğinde, 2018 Ocak ayından 2026 Ocak ayına dek geçen sürede genel fiyat seviyesinin 11,1 kat arttığı görülmektedir. Buna rağmen, 5.000 TL yapılması durumunda emekli bayram ikramiyesi yalnızca 5 kat artırılmış olacaktır. Bu durum, ikramiye tutarlarının reel değerinin ciddi şekilde erozyona uğradığını açıkça göstermektedir.

Emekli bayram ikramiyesinin belirli bir kurala göre düzenlenmesi, emeklilerimizin insanca yaşam şartlarına ulaşmasına katkı sağlayacak ve sosyal devlet anlayışıyla bağdaşan bir çözüm olacaktır. Örneğin emekli bayram ikramiyelerinin asgari ücrete endekslenmesi, iktidarın geçmişte yaptığı gibi keyfi artışlarla emeklilerin haklarını sınırlamasının da önüne geçecektir.

Bu bağlamda, emekli bayram ikramiyesi hususu başta olmak üzere, ülkemizde emeklilerin refah seviyesi konusunun tüm boyutlarıyla araştırılarak, sorunların çözümüne yönelik alınabilecek tedbirlerin ve yapılabilecek düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.