Yargıdaki siyasallaşma ve yargı bağımsızlığına müdahale iddialarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yargının siyasallaşmasının tüm yönleriyle araştırılması, yargı bağımsızlığını zedeleyen yapısal ve idari sorunların tespit edilmesi ve bu sorunların çözümü için gerekli yasal ve kurumsal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve Iç Tüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederim.
Hukuk devleti ilkesinin temel unsurlarından biri, yargının bağımsız ve tarafsız olmasıdır. Yargı organlarının yürütme ve yasama organlarından, siyasi partilerden ve her türlü dış etkiden bağımsız biçimde görev yapması, demokratik sistemin sağlıklı işlemesi için vazgeçilmezdir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı tek bir kavram olarak düzenlenmiştir. Buna göre, "Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş bağımsız ve tarafsız, bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir."
Metnin tamamını göster (8 paragraf daha)Metni kısalt
Son yıllarda Türkiye'de yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı fiilen ortadan kalkmış, özellikle siyasi nitelikli davalarda yargı organlarının tarafsızlığına duyulan güven tamamen yok olmuştur.
Belediye başkanları, siyasi parti yöneticileri, gazeteciler, akademisyenler ve sivil toplum temsilcileri hakkında yürütülen soruşturmalarda tutuklama tedbirinin ölçülülük ilkesine uygun uygulanmaması, benzer nitelikteki dosyalarda farklı kararların çıkması, başka bir deyişle kişiye özel hüküm kurulması ve yargı süreçlerinin siyasi gelişmelere paralel biçimde ilerlemesi bu durumun başlıca sebeplerindendir.
Öte yandan, muhaliflere yönelik yürütülen bu soruşturma ve davalarda hep aynı yargı mensubunun görev alması yargının tarafsızlığını yitirdiğini ve siyasi saiklerle hareket ettiğini açık biçimde ortaya koymuştur.
Nitekim İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığından Adalet Bakanlığına yapılan son atama, bu tabloyu somutlaştıran bir örnektir. Bu atama, yargının siyasi iktidarın doğrudan etkisi altına girdiğini açık biçimde göstermektedir.
Siyasi nitelikli davalarda iktidarın beklentileriyle örtüşmeyen kararlar veren hakimlerin görev yerlerinin değiştirilmesi yargı mensupları üzerinde açık bir baskı ve yönlendirme mekanizmasının işletildiğini göstermektedir. Buna karşılık, iktidarın politikalarıyla uyumlu kararlar veren yargı mensupları kariyerlerinde hızla yükselmekte, kritik görevlere getirilmektedir. Yargıda kariyer sisteminin liyakatten uzaklaşıp siyasi sadakat temelinde şekillendiği açıktır.
Ayrıca bu gelişmeler, yargının hukukun evrensel ilkelerine göre değil, içinde bulunulan siyasal konjonktüre göre şekillendirildiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Yargıya olan güvenin azalması, yalnızca bireysel hak ve özgürlükler açısından /değilna ekonomik istikrar açısından da önemli sonuçlar doğurmaktadır. Hukuki öngörülebi liğiy• zayıflaması, hem ekonomik istikrarı hem de vatandaşların adalete erişim hakkını olumsuz etkilemektedir. Güvenilir ve bağımsız bir yargı sistemi, hem demokratik hukuk düzeninin hem de sürdürülebilir ekonomik gelişmenin temel dayanaklarından biridir.
Tüm bu nedenlerle, yargının siyasallaşmasının tüm yönleriyle araştırılması, yargı bağımsızlığını ve tarafsızlığını zedeleyen yapısal ve idari sorunların tespit edilmesi ve bu sorunların çözümü için gerekli yasal ve kurumsal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla TBMM bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurulması zorunluluk haline gelmiştir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
AYNI KONUDA
Aynı konuda verilen diğer önergeler
TBMM, aynı konudaki araştırma önergelerini birleştirerek görüşebilir; tek bir araştırma komisyonu kurulabilir.