Üniversite eğitimine devam etmeyen gençlerin akıbeti ve yükseköğretime duyulan ilginin azalma nedenlerinin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Son yıllarda yükseköğrenimle ilgili yapılan araştırmalar üniversite öğrencisi sayısının giderek azaldığını ve üniversitelerden büyük bir kaçış yaşandığını ortaya koymaktadır.
2025 yılında Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) başvuranların sayısı bir önceki yıla göre 600 bin kişi azaldı. Dahası, yine 2025 yılında YKS'yi kazanıp üniversiteye girme hakkı kazanan öğrencilerden 112 bin 255 genç de kayıt yaptırmadı. Bu durum, bir yıl içinde (2024-2025) üniversite öğrenci sayısının 712 bin civarında azaldığını göstermektedir.
YÖK'ün açıkladığı üzere 2025 yılında üniversitede bir programa kayıt yaptıran öğrenci sayısı ise 642 bin. Yani, üniversiteye kayıt yaptıran genç nüfustan daha fazlası ya sınava hiç başvurmayarak ya da sınavı kazanıp kayıt yaptırmayarak üniversite eğitiminin dışında kalmayı tercih etmiştir.
Metnin tamamını göster (7 paragraf daha)Metni kısalt
Bir vahim tablo da üniversite eğitimini yarım bırakanlar açısından söz konusudur. 2023- 2024 öğretim yılında 131 bin 883 öğrenci üniversite öğrenimini bırakmıştır. Ama bu sayı 2024- 2025 öğretim yılında 157 bin 530'a ulaşmıştır. 2020-2025 arasındaki 5 yılda ise tam 716 bin 613 üniversite öğrencisi okul kaydını sildirmiştir. Öte yandan 2025 yılında 57 bin 437 öğrenci öğrenimini dondurmuştur. Son beş yılda üniversite öğrenimini donduran öğrenci sayısının 453 bin olduğu Milli Eğitim Bakanının Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili Bekir Başevirgen'in soru önergesine verdiği yanıtta belirtilmiştir.
Üniversitelerden Kaçışın Nedenleri
Üniversitelerden kaçısın en büyük nedenlerinden biri ekonomik zorluklardır. Üniversite düzeyinde eğitim harcamaları 2024 yılında, 2023 yılına göre yüzde 95 artış göstermiştir. Bu oran hem enflasyonun hem de kamu sektöründe maaşlara ve asgari ücrete yapılan artışın kat be kat üstündedir. Dolayısıyla aileler, artan eğitim masraflarını karşılayamamaktadırlar.
Bir diğer neden, eğitimin niteliksizleşmesidir. Kasım ayının sonunda açıklanan YÖK Atlas verilerine göre yüzlerce öğrenci toplamda sıfır veya sıfırın altında netlerle üniversiteye girmiştir. 207 programa eksi netle, 42'sine ise sıfır netle öğrenci alınmıştır. Toplamda sıfır ya da eksi net ile girilen programların 226'sı vakıf, 23'ü ise KKTC üniversitelerine ait programlardan oluşmaktadır. Örnek olarak -12,5 net matematikle Esenyurt Üniversitesi Spor Yöneticiliği'ne öğrenci alınmıştır. 12 üniversitede öğrenciler eksi tarih netiyle Tarih bölümüne girmiştir.
İkinci neden artan diplomalı işsizliktir. Üniversite mezunlarının işsizlik oranı, genel işsizlik oranının üstünde. Türkiye bu durumdaki tek OCD ülkesidir. Eurostat verilerine göre Türkiye, 2024 yılında 33 ülke arasında üniversite mezunlarının işsizlik oranının genel işsizlik oranını aştığı tek ülkedir. İŞKUR'un Haziran 2025 verilerine göre de iş arayanların yüzde 25'i üniversite mezunudur. Benzer şekilde TÜİK. verilerine göre 2024'te 25-34 yağ grıburfdak yalnızca yüzde 31,9 'du.
Bu bağlamda, üniversite eğitimine duyulan ilgilinin azalmasının nedenlerinin, bu azalışın olası sonuçlarının, üniversiteye gitmeyen gençlerin ne yaptığının; istihdamda olup olmadığının, istihdamda ise iş kolunun; üniversite eğitimine olan ilginin hangi il ve branşlarda yoğunlaştığının tüm yönleriyle tespiti için Anayasa'nın 98. Maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri gereği Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
OPUP BASKANLG
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.