Diyarbakır ilinde tarımsal üretimde karşılaşılan sorunların tüm boyutlarıyla tespit edilerek çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi
Meclis araştırması önergesi, bir konuda bilgi edinmek için TBMM’nin araştırma komisyonu kurmasını ister. Önerge Genel Kurul’da öngörüşmeyle oylanır; kabul edilirse araştırma komisyonu kurulur.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Diyarbakır ili, sahip olduğu geniş ve verimli tarım arazileri, Dicle Havzası'na dayanan su kaynakları, uygun iklim koşulları ve ürün çeşitliliği bakımından Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden biri olma potansiyeline sahiptir. Bu özellikleriyle il, başta buğday, arpa, pamuk, mısır ve diğer stratejik tarım ürünlerinde yüksek verimlilik sağlayabilecek; doğru planlama ve etkin kamu politikalarıyla bölgesel kalkınmaya ve ülke ekonomisine güçlü katkılar sunabilecek bir konumdadır. Ancak bu yüksek potansiyele rağmen, Diyarbakır ilinde tarım ve üretim alanında yaşanan yapısal sorunlar, mevcut kapasitenin etkin şekilde kullanılmasını engellemekte ve üreticileri giderek daha kırılgan hale getirmektedir. Bu nedenle aşağıda belirtilen hususların araştırılarak söz konusu sorunların tüm boyutlarıyla tespit edilmesi, üreticilerin karşı karşıya olduğu yapısal sorunların ortaya konulması ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 104'üncü ve 105'inci maddeleri gereğince meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederim.
GEREKÇE Diyarbakır ili, sahip olduğu geniş tarım arazileri, Dicle Havzası'na dayanan su kaynakları, verimli alüvyal toprakları ve uygun iklim koşulları itibarıyla Türkiye'nin en önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olma potansiyeline sahiptir. Başta buğday, arpa, pamuk, mısır ve çeşitli hububat ürünleri olmak üzere stratejik öneme sahip birçok tarımsal ürünün yetiştirilebildiği il, doğru planlama ve etkin kamu politikalarıyla hem bölgesel kalkınmanın hem de ülke tarımının lokomotiflerinden biri olabilecek niteliktedir.
Ancak bu yüksek potansiyele rağmen, son yıllarda tarım sektöründe yaşanan yapısal sorunlar nedeniyle Diyarbakır'da üretim kapasitesi etkin biçimde değerlendirilememekte, mevcut imkanlar kullanılamamakta ve üreticiler giderek artan ekonomik ve yapısal sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, yalnızca üreticilerin gelir kaybına yol açmamakta; aynı zamanda ülkenin gıda güvenliği ve kırsal kalkınma hedefleri açısından da ciddi bir risk oluşturmaktadır.
Metnin tamamını göster (6 paragraf daha)Metni kısalt
Özellikle sulama altyapısında yaşanan ciddi sorunlar, üretim verimliliğini doğrudan düşürmektedir. Diyarbakır'da bulunan Devegeçidi Barajı ile buna bağlı ana ve tali sulama kanallarının yaklaşık 50 yıllık olması nedeniyle ciddi tahribat oluştuğu, bu nedenle sulama suyunun yaklaşık %50'sinin kayıp ve kaçaklar yoluyla boşa aktığı ifade edilmektedir. Bu durum, mevcut su kaynaklarının etkin kullanılmasını engellediği gibi kuraklık riskini de artırmaktadır.
Tarımda en önemli maliyet kalemlerinden biri olan enerji giderlerinin yanı sıra, mazot fiyatlarındaki artış da üreticiler açısından sürdürülemez bir noktaya ulaşmıştır. Ekimi, hasadı ve sulamayı doğrudan etkileyen mazot maliyetleri, çiftçilerin üretimden elde ettiği geliri ciddi ölçüde azaltmakta; birçok üretici için tarımsal faaliyet ekonomik olmaktan çıkmaktadır. Artan mazot fiyatları, tarımsal üretimin devamlılığı açısından en temel risklerden biri haline gelmiştir. Bu maliyet yükünü azaltmaya yönelik bir diğer önemli araç olarak değerlendirilen ve teknik çalışmaları tamamlanan güneş enerjisi santrali (GES) projelerinin hayata geçirilmemiş olması da dikkat çekmektedir. Bu projelerin uygulanmaması, üreticilerin enerji maliyetlerini düşürecek önemli bir imkânın değerlendirilmediğini göstermektedir. Diyarbakır'ın bu konuda pilot bölge olarak belirlenmesine rağmen projelerin uygulamaya alınmaması ve başka illere öncelik verildiğine ilişkin iddialar, kamu yatırımlarının planlanması ve uygulanmasında eşitsizlik tartışmalarını da beraberinde getirmektedir.
Öte yandan, tarımsal destekleme politikalarında yapılan değişiklikler çiftçilerin gelirini doğrudan etkilemiştir. Yeni destekleme modelinde verilen desteklerin önceki yıllara göre yaklaşık %50 oranında azaldığı ifade edilmekte, bu durum artan girdi maliyetleri karşısında üreticilerin daha da zorlanmasına yol açmaktadır.
Teknolojik dönüşüm alanında da ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Modern tarım uygulamalarında kullanılan GPS tabanlı sistemlerin yüksek maliyetine rağmen sinyal sorunları nedeniyle etkin kullanılamaması, çiftçilerin yaptığı yatırımları işlevsiz hale getirmekte ve verim artışı imkanını sınırlamaktadır.
Ayrıca, bazı üreticilerin elektrik aboneliği bulunmamasına rağmen yalnızca Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtları gerekçe gösterilerek destek ödemelerine el konulduğu yönündeki iddialar, çiftçilerin kamu kurumlarına olan güvenini zedelemekte ve üretim motivasyonunu olumsuz etkilemektedir.
Tüm bu sorunlar bir arada değerlendirildiğinde, Diyarbakır'da tarım sektörü yalnızca ekonomik bir faaliyet alanı olmaktan çıkmakta, üretimin azalmasına, kırsal yoksulluğun artmasına ve çiftçilerin üretimden kopmasına yol açabilecek yapısal bir krize dönüşmektedir. Bu nedenle Diyarbakır ilinde tarım sektöründe yaşanan sorunların bütüncül bir yaklaşımla incelenmesi, üreticilerin karşı karşıya olduğu yapısal problemlerin tespit edilmesi ve kalıcı çözümlerin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması zaruri hale gelmiştir.
ÖNERGEYİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.