Genç nüfus arasında uyuşturucu madde ve kumar bağımlılığının sebeplerinin araştırılarak mücadele için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye Yeşilay Cemiyeti tarafından yayımlanan raporlara göre, bağımlılıkların Türkiye ekonomisine yıllık toplam maliyeti yaklaşık 78 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Bu maliyetin yaklaşık 40 milyar doları kumar bağımlılığı, 5 milyar doları ise uyuşturucu bağımlılığı kaynaklıdır. Bununla birlikte yasa dışı sanal kumar ve bahis piyasasının büyüklüğünün 100 milyar lirayı aştığı belirtilmektedir. Söz konusu veriler, bağımlılıkların yalnızca bireysel bir sağlık sorunu olmadığını; kamu bütçesini zorlayan, üretim kapasitesini düşüren ve ekonomik istikrarı zedeleyen çok yönlü bir kriz alanı oluşturduğunu göstermektedir.

Öte yandan, kumarla tanışma yaşının 14-15 yaş aralığına kadar gerilemiş olması, gençlerin erken yaşlarda riskli davranışlarla karşı karşıya kaldığını ortaya koymaktadır. Üniversite öğrencileri arasında sanal kumar katılım oranının %30'ların üzerine çıktığı, sorunun yükseköğretim düzeyinde dahi yaygınlaştığı ifade edilmektedir. 2024 yılı itibarıyla kumar bağımlılığı nedeniyle yapılan başvuruların, uyuşturucu bağımlılığı başvurularını geride bırakmış olması, bağımlılık türleri arasındaki dengede önemli bir kırılmaya işaret etmektedir. Bu gelişmeler, gençlerin ekonomik umutsuzluk, işsizlik, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve kısa yoldan kazanç elde etme arayışı gibi nedenlerle bağımlılık riskine daha açık hale geldiğini ortaya koymaktadır.

Bağımlılıkların ekonomik etkileri yalnızca doğrudan harcamalarla sınırlı kalmamaktadır. İş gücü kaybı, verimlilikte azalma, eğitim ve çalışma hayatından erken kopuş gibi unsurlar, üretim kapasitesini zayıflatmaktadır. Bu durum, hem bireylerin yaşam kalitesini düşürmekte hem de ülkenin beşeri sermayesini zayıflatmaktadır. Son yıllarda kumar ve uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle intihar eden gençlerin sayısının da giderek arttığı ifade edilmektedir.

Özellikle dijitalleşmenin kontrolsüz biçimde yaygınlaşmasıyla birlikte yasa dışı bahis ve sanal kumar faaliyetleri daha erişilebilir hale gelmiş, denetim mekanizmalarının yetersizliği bu alanın hızla büyümesine zemin hazırlamıştır. Bu durum, önemli ölçüde vergi kaybına yol açmakta ve kayıt dışı ekonomiyi besleyerek kamu maliyesini zayıflatmaktadır. Aynı zamanda, bu tür faaliyetlerin çoğu zaman uluslararası ve organize yapılar tarafından yürütülmesi, sorunun yalnızca ulusal değil, sınırları aşan bir boyut kazandığını da göstermektedir.

Gençler arasında uyuşturucu ve kumar bağımlılığının gerçek yaygınlık düzeyinin kapsamlı biçimde ortaya konulması, bağımlılık türlerinin ekonomik maliyetlerinin ve kamu bütçesine etkilerinin detaylı olarak analiz edilmesi, bağımlılığa yol açan sosyo-ekonomik faktörlerin belirlenmesi, dijitalleşme ile birlikte gelişen yasa dışı bahis ve sanal kumar ağlarının işleyişinin incelenmesi ve mevcut mücadele politikalarının etkinliğinin değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu çerçevede, sorunun tüm boyutlarıyla araştırılması, gerekli idari, hukuki ve ekonomik önlemlerin belirlenmesi ve etkin kamu politikalarının geliştirilmesi amacıyla bu Meclis Araştırma Önergesi verilmiştir.