Ülke genelinde öğrencilerin dijital eğitim olanaklarına erişimde yaşadıkları sorunların araştırılması ve FATİH Projesi'nin uygulama sonuçlarının değerlendirilerek uzaktan eğitim sisteminin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

2010 yılında "Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH)" Projesi ile eğitimde dijital dönüşüm hedeflenmiş, tüm okullara akıllı tahta kurulması, öğrencilere tablet dağıtımı, öğretmenlerin dijital yetkinliklerinin geliştirilmesi ve Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden eşit öğrenim fırsatlarının sunulması planlanmıştır. Ancak aradan geçen on beş yılda projenin hedeflediği tam kapsayıcılık ve sürdürülebilirlik düzeyine ulaşılamamıştır.

TÜİK ve Dünya Bankası verileri, Türkiye'de hanelerin yaklaşık %15'inin hâlen internete erişimi bulunmadığını, bazı kırsal bölgelerde bu oranın %40'lara kadar çıktığını göstermektedir. Ayrıca, öğrencilerin yaklaşık üçte birinin evinde bilgisayar ya da tablet bulunmamaktadır. Bu durum, özellikle pandemi döneminde uzaktan eğitimin zorunlu hale gelmesiyle birlikte eğitimde fırsat eşitsizliğini derinleştirmiştir.

2020-2022 yılları arasında yürütülen uzaktan eğitim süreçlerinde, MEB'in kendi raporlarına göre öğrencilerin %20'si EBA sistemine hiç erişememiştir. İnternet bağlantısının zayıf olduğu köylerde, öğrencilerin bir kısmı dersleri cep telefonlarından, sınırlı veri paketleriyle takip etmek zorunda kalmıştır.

Bu süreçte öğretmenlerin de dijital materyal hazırlama, çevrim içi ölçme-değerlendirme yapma ve öğrencilerin bireysel takibini sağlama konularında yeterli destek alamadığı görülmüştür.

Dijital eşitsizlik, yalnızca eğitim hakkını değil; bölgesel kalkınmayı, toplumsal refahı ve kuşaklar arası adaleti de olumsuz etkilemektedir.

Kent merkezlerinde yaşayan bir öğrenci ile kırsalda yaşayan bir öğrenci arasındaki eğitim imkânı farkı, gelecekte iş gücü piyasasında da sosyoekonomik uçurum yaratmaktadır. Bu durum, Anayasa'nın 42. maddesiyle güvence altına alınan "kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz" hükmüyle açıkça çelişmektedir.

Bugün Türkiye'nin dört bir yanında bazı okullarda hâlâ internet bağlantısı bulunmamakta, FATİH Projesi kapsamında dağıtılan tabletlerin önemli bir kısmı yenilenmemekte ya da tekniy arzaranedenıyle kullanılamamaktadır. DAVET HAL*®

Bu dengesizlik, eğitimde bölgesel adaletsizliği kalıcı hale getirmektedir.

FATİH Projesi'nin başlangıcından bu yana yürütülen yatırımların maliyet etkinliği, sürdürülebilirliği kamuoyuyla yeterince paylaşılmamıştır. Proje sürecinde kullanılan donanım ve yazılımların tedarikinde yerli üretim oranı, bakım-onarım süreçleri ve yazılım güvenliği konularında da şeffaflık eksikliği bulunmaktadır.

Ayrıca, teknolojik altyapının ötesinde öğretmenlerin dijital pedagojik formasyonu da büyük önem taşımaktadır. Günümüzde öğretmenlerin önemli bir bölümü hâlâ dijital içerik geliştirme veya çevrim içi platformları etkin kullanma konusunda yeterli donanıma sahip değildir.

Bu bağlamda, FATİH Projesi'nin mevcut durumunun tüm yönleriyle değerlendirilmesi, dijital eşitsizliğin nedenlerinin tespiti ve çözüm yollarının belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması Komisyonu kurulması, eğitim sistemimizin geleceği açısından zorunluluk haline gelmiştir.