İş kazalarının önlenmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Ülkemizde her yıl binlerce çalışan, çalışma ortamından, çalışma koşullarından ya da iş kazalarından dolayı hastalanmakta, yaşamını yitirmekte ya da iş göremez hale gelmektedir. Hemen her gün ölümlü yaralanmalı iş kazası meydana gelmekte ancak bunlar ülkedeki gündem ve tartışmalar arasında kaybolmaktadır.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi raporlarına göre ülkemizde hemen her gün 172 iş kazası yaşanmakta, bu kazalar sonucu ortalama 4 -5 işçi yaşamını kaybetmekte ve en az 6 işçi ise sürekli iş göremez hale gelmektedir. Bu raporlar doğrultusunda son beş yıla bakıldığında; 2020 yılında 2427, 2021 yılında 2170, 2022 yılında 1843, 2023 yılında 1932, 2024 yılında 1897 işçi, iş kazası adı altında iş cinayetine kurban gitmiştir. 2025 yılının ilk dokuz ayına bakıldığında ise, Ocak'ta 180, Şubat'ta 124, Mart'ta 159, Nisan'da 156, Mayıs'ta 178, Haziran'da 164, Temmuz'da 207, Ağustos'ta 192 ve Eylül'de 206 olmak üzere toplam 1566 işçinin iş kazası sonucunda yaşamını yitirdiği görülmektedir. Yüzde 70'i ulusal basından, yüzde 30'u ise işçilerin mesai arkadaşları, aileleri, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, sendikalar ve yerel basından öğrenilen bilgilere dayanılarak hazırlanan İSİG raporlarına göre iş cinayetlerine sektörel olarak bakıldığında ise sanayii, tarım, hizmet ve inşaat sektörlerinin ilk dört sırada yer aldığı görülmektedir. Bütün bu veriler ışığında her yıl yaklaşık 2000 civarında işçimizin yaşamını yitirdiği ve bir o kadar işçinin de sürekli iş göremez hale geldiği iş kazaları konusunda alınan önlemlerin yetersiz kaldığı görülmektedir.

Ülkemizde iş kazalarının bu denli artmasının ve alınan önlemelere rağmen azaltılamamasının nedenleri arasında üretimde esnek çalışma biçimlerinin ve güvencesizliği yaygınlaştırılması, örgütlenme ve sendikalaşmanın engellenmesi, daha fazla kar etme hırsı, ihmal ve denetimsizlik büyük bir rol oynamaktadır. Yılda iki kez yapılması gereken denetimlerin bazen yıllarca yapılmamasının ya da gereken özenden yoksun olarak yapılmasının faturası iş kazaları ve cinayetleri olarak işçilere çıkarılmaktadır. İş müfettişleri gerekli gördüklerinde işi kısmen ya da tamamen durdurma yetkisine sahiptir. Ancak iş müfettişleri de mesleki bağımsızlık ve güvencesizlikten dolayı bu yetkiyi tam olarak kullanamamaktadır. Öte yandan denetimlerin yetersizliği kadar, cezaların caydırıcılıktan uzak olması ve genellikle uyarı ve para cezasıyla geçiştirilmesi de sorunun bu derece büyümesinde önemli bir etkendir.

Ülkemiz halen iş kazalarına bağlı işçi ölümlerinde Avrupa ülkeleri arasında birinci dünya genelinde ise üçüncü sıradadır. Çalışanların yaşamına mal olan bu kazaları önlenemez değildir. Bütün dünya örneklerine bakıldığında bu kazaların öngörülebildiği ve gerekli tedbirler alınmak yoluyla önüne geçilebildiği görülmektedir. Ülkemizde de bu durumun önüne geçilebilmesi ancak ve ancak her türlü siyasi, ekonomik ve kültürel odaklardan bağımsız bir içi sağlığı ve iş güvenliği politikasının oluşturulmasıyla mümkündür.

Bu gerekçeler bağlamında her yıl binlerce işçinin yaşamını yitirmesine ve sürekli iş göremez hale gelmesine neden olan iş kazalarının önlenmesine yönelik gerekli politikałarın y oluşturulması, denetimlerin arttırılması ve cezaların caydırıcılığına yönelik adım]arin-atımaş4 P4 ve acilen yaşama geçirilmesi amacıyla Anayasa'nın 98, TBMM İçtüzüğünün 104 Maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.