Faili meçhul ve zorla kaybetme olaylarına ilişkin iddiaların araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Bu kapsamda; Tahir Elçi cinayeti, Suruç Katliamı ve Ankara Gar Katliamı, Hrant Dink cinayeti, Musa Anter cinayeti, Ali İsmail Korkmaz'ın ölümü, Berkin Elvan hadisesi, Roboski Katliamı, Vartinis Katliamı, Sivas Katliamı, Maraş Katliamı ve benzeri olaylar; yalnızca bireysel suçlar değil, toplumsal hafızada derin izler bırakmış, kamu otoritelerinin sorumluluğunun da tartışıldığı ağır insan hakları ihlalleridir.

Bu olayların önemli bir kısmında, etkili soruşturma yürütülmediği, delillerin toplanmadığı veya kaybolduğu, sorumluların tespit edilmediği ya da korunmuş olabileceği, yargı süreçlerinin cezasızlıkla sonuçlandığı yönünde güçlü iddialar kamuoyunun da uzun bir süredir gündemindedir.

Oysa Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin özellikle yaşam hakkını düzenleyen 2. maddesi ve işkence yasağını düzenleyen 3. maddesi, devlete yalnızca ihlallerden kaçınma değil, aynı zamanda etkili, bağımsız ve tarafsız soruşturma yürütme yükümlülüğü de yüklemektedir.

Benzer şekilde, Birleşmiş Milletler bünyesinde kabul edilen cezasızlıkla mücadele ilkeleri ile insanlığa karşı suçlar bakımından zamanaşımının işlemeyeceği yönündeki uluslararası hukuk normları da devletlere açık yükümlülükler getirmektedir.

Bu nedenle kurulacak birimin kapsamının, yalnızca "faili meçhul" dosyalarla sınırlı kalmaması; etkin soruşturma yapılmamış, kamu görevlilerinin sorumluluğunun araştırılmadığı ve cezasızlık şüphesi barındıran tüm dosyaları kapsayacak şekilde genişletilmesi şeklinde kamuoyu beklentisi vardır.

Bu nedenle, söz konusu ihlallerin yasama organı denetiminde, şeffaf, katılımcı ve bağımsız bir şekilde araştırılması zorunludur. Faili meçhul cinayetler, katliamlar ve ağır insan hakları ihlallerine ilişkin dosyaların incelenmesi, etkin soruşturma yürütülüp yürütülmediğinin tespiti, kamu görevlilerinin olası sorumluluğunun ortaya çıkarılması, delil kaybı ve cezasızlık örüntülerinin analizi, mevzuat ve uygulamadan kaynaklanan yapısal sorunların belirlenmesi, mağdur haklarının güçlendirilmesine yönelik öneriler geliştirilmesi, benzer ihlallerin tekrarını önlemek için gerekli yasal ve kurumsal reformların tartışılması bir gereklilik olarak önümüzde durmaktadır.

Bu izahla, Türkiye'de faili meçhul cinayetler, katliamlar ve ağır insan hakları ihlallerine ilişkin tüm süreçlerin araştırılması, cezasızlık uygulamalarının ortaya çıkarılması ve gerekli yasal/idari önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını arz ve teklif ederiz.