Vakıf üniversitelerinde yürütülen program, öğrenci sayısı, sahip oldukları taşınmazlar gibi verilerin kapsamlı biçimde incelenmesi ve tespit edilen sorunların giderilmesine yönelik önerilerin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi.

Türkiye'de yükseköğretim sistemi içerisinde vakıf üniversitelerinin sayısı ve öğrenci sayısı son yıllarda hızlı bir artış göstermiştir. Bu artış, yükseköğretime erişim bakımından önem arz etmekle birlikte; eğitim-öğretim kalitesi, akademik yeterlilik, mali şeffaflık ve kamu yararı açısından ciddi tartışmaları da beraberinde getirmiştir.

Vakıf üniversitelerinin önemli bir bölümü, kamuya ait taşınmazların tahsisi, vergi muafiyetleri, teşvik ve çeşitli mali destekler yoluyla doğrudan ya da dolaylı olarak kamu kaynaklarından yararlanmaktadır. Buna karşın bu kaynakların tahsis ve kullanımında etkinlik, eşitlik, denetlenebilirlik ve hesap verilebilirlik ilkelerinin ne ölçüde sağlandığı hususunda kamuoyunda yeterli açıklık bulunmamaktadır.

Bunun yanı sıra; bazı vakıf üniversitelerinde öğrenci sayıları ile akademik kadro sayıları arasında ciddi dengesizlikler, güvencesiz akademik istihdam, bilimsel araştırma faaliyetlerinin sınırlılığı ve yükseköğretimin ticarileşmesi yönünde uygulamalar olduğu yönünde eleştiriler gündeme gelmektedir.

Ayrıca, vakıf üniversitelerinin kurucusu olan vakıfların yapısal özellikleri, örgütlenme biçimleri ve faaliyet alanları ile bu yapıların üniversite yönetim süreçlerine etkisi; Anayasa'da güvence altına alınan laiklik, bilimsel özgürlük, eşitlik ve demokratik hukuk devleti ilkeleri bakımından dikkatle ele alınması gereken bir başka başlıktır.

Yükseköğretim hizmetinin kamusal niteliği gereği, vakıf üniversitelerinin faaliyetlerinin Cumhuriyetin temel nitelikleri ve kamu yararı gözetilerek Meclis denetimine tabi tutulması bir zorunluluk haline gelmiştir.

Bu Meclis Araştırması ile;

• Vakıf üniversitelerinde yürütülen ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim programlarının akademik yeterliliğinin; müfredatların bilimsel ölçütlere, ulusal ve uluslararası akreditasyon standartlarına uygunluğunun incelenmesi,

• Vakıf üniversitelerinde öğrenim gören öğrenci sayıları, bursluluk oranları, kontenjan planlamaları ile öğretim üyesi ve öğretim elemanı sayılarının; unvan dağılımları, çalışma koşulları ve istihdam güvenceleri bakımından değerlendirilmesi,

• Araştırma faaliyetlerinin düzeyi, bilimsel üretim kapasitesi, akademik özgürlük ve ifade hürriyeti ortamının varlığı ile üniversite bileşenlerinin yönetime katılım mekanizmalarının değerlendirilmesi,

• Vakıf üniversitelerinin; uluslararası üniversite sıralamaları ile bilimsel üretim, araştırma kapasitesi ve akademik etki göstergeleri bakımından dünya üniversiteleri arasındaki konumları ile Türkiye'deki kamu üniversiteleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi,

• Üniversitelere ait kampüsler, binalar, laboratuvarlar, kütüphaneler ve sosyal ananen, m. öğrenci ve akademik ihtiyaçlara uygunluğunun ortaya konulması,

• Vakıf üniversitelerinin yararlandığı kamu arazileri, bina tahsisleri, vergi muafiyetleri, teşvik ve desteklerin kapsamı, süresi ve hukuka uygunluğu ile bu kaynakların hangi amaçlarla kullanıldığının belirlenmesi,

• Vakıf üniversitelerinin kurucusu olan vakıfların tüzükleri, yönetsel yapıları, gelir kaynakları ve faaliyet alanlarının; üniversite yönetimine etkileri ve kamu yararı ilkesi bakımından değerlendirilmesi,

• Vakıf üniversitelerinin ve kurucu vakıfların faaliyetlerinin; laiklik, bilimsel eğitim, eşitlik, çoğulculuk ve demokratik toplum ilkeleriyle uyumlu olup olmadığının tespit edilmesi,

• Vakıf üniversitelerine ilişkin mevcut yasal düzenlemeler ile YÖK ve diğer yetkili kurumların denetim mekanizmalarının etkinliğinin değerlendirilerek gerekli yasal ve idari düzenleme önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

Yukarıda belirtilen hususların kapsamlı biçimde incelenmesi, tespit edilen sorunların giderilmesine yönelik önerilerin geliştirilmesi ve vakıf üniversitelerinin yükseköğretim sistemine kamu yararı temelinde katkı sunmasının sağlanması yükseköğretim sistemimiz açısından önemli bir zorunluluk haline gelmiştir.

DET HALA