Mevsimlik tarım işçilerinin karşılaştığı sorunların tüm yönleriyle araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Özellikle Şanlıurfa'dan Türkiye'nin 81 iline mevsimlik tarım işçisi olarak gitmek zorunda kalan binlerce yurttaş; çadırlarda, altyapısı olmayan geçici yerleşim alanlarında, ağır çalışma koşulları altında yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır. Yoğun yağışlarda çadırların su altında kaldığı, temiz içme suyuna erişimde ciddi sorunlar yaşandığı, elektrik ve hijyen imkanlarının yetersiz olduğu yönünde kamuoyuna yansıyan çok sayıda görüntü ve tespit bulunmaktadır. Kadınların, çocukların, yaşlıların ve engelli bireylerin ağır yaşam koşulları altında korunmasız bırakılmaktadır. Çok sayıda çocuğun eğitim hakkından uzakta, okul yerine tarım alanlarında çalıştırılmaktadır. Bu durum yalnızca sosyal bir sorun değil; çocuk hakları, eğitim hakkı ve insan onuru bakımından çok yönlü bir hak ihlali niteliği taşımaktadır.

Öte yandan mevsimlik tarım işçilerinin önemli bölümünün sosyal güvenceye erişemediği, iş sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinden yoksun şekilde çalıştırıldığı; ulaşım kazaları, kayıt dışılık, çocuk işçiliği ve sağlık sorunlarının kronik hale geldiği görülmektedir. Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan mevsimlik tarım işçilerine ilişkin genelgelerde; valilikler, kaymakamlıklar ve ilgili kamu kurumlarına barınma alanlarının oluşturulması, temiz su, elektrik, kanalizasyon, sağlık, eğitim ve güvenlik hizmetlerinin sağlanması yönünde açık yükümlülükler verilmiştir. Buna rağmen yıllardır benzer görüntülerin devam etmesi; kamu kurumlarının görevlerini etkin şekilde yerine getirmediğini göstermektedir. Anayasa'nın 2'nci maddesinde düzenlenen sosyal hukuk devleti ilkesi; 5'inci maddesinde devlete yüklenen kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma görevi; 41'inci maddede düzenlenen ailenin korunması ilkesi; 42'nci maddede güvence altına alınan eğitim hakkı; 49'uncu maddede düzenlenen çalışma hakkı ve 56'ncı maddede yer alan sağlık hakkı birlikte değerlendirildiğinde, mevsimlik tarım işçilerinin insan onuruna yaraşır yaşam koşullarına erişiminin sağlanması devletin temel yükümlülükleri arasındadır.

Şanlıurfa başta olmak üzere Türkiye'nin farklı illerinden mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmak zorunda kalan yurttaşların yaşadığı sorunlar yalnızca ekonomik değil; çocuk hakları, kadın hakları, eğitim hakkı, sağlık hakkı, çalışma hakkı ve sosyal devlet ilkesi bakımından çok yönlü bir insan hakları sorunudur.

Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde; mevsimlik tarım işçilerinin yaşam koşullarının, çocukların eğitim ve korunma durumunun, kadın işçilerin karşı karşıya kaldığı risklerin, sosyal güvence ve çalışma koşullarının, kamu kurumlarının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin ve mevcut uygulamaların etkinliğinin hukuki, sosyal, ekonomik ve insani boyutlarıyla araştırılması; insan onurunu ve çocukların üstün yararını esas alan kalıcı çözümlerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurulması zorunlu hale gelmiştir.