Mevsimlik tarım işçilerinin karşılaştığı sorunların tüm yönleriyle araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Tarımsal üretim takvimine bağlı olarak her yıl yüz binlerce tarım işçisi yaşadıkları yerlerden hasat alanlarına doğru yola çıkmaktadır. Mevsimlik tarım işçileri açısından güvencesizlik, çalışma alanlarına ulaşmaya çalıştıkları ilk andan itibaren başlamaktadır. Binlerce mevsimlik tarım işçisi, güvenlik önlemlerinin asgari düzeyde olduğu yolculukların ardından üretim alanlarına ulaşmakta; bu seyahatler sırasında bazıları ölümle sonuçlanan trafik kazaları meydana gelmektedir. Mevsimlik tarım işçilerinin yaralandığı ya da yaşamını yitirdiği trafik kazaları sıklıkla kamuoyuna ve medyaya yansımaktadır. İşçi Sağlığı ve Iş Güvenliği Meclisi'nin 2025 yılı raporu da bunu kanıtlar niteliktedir. Rapora göre, mevsimlik tarım işçilerinin çalıştıkları bölgelere ya da tarlaya yolculuğu sırasında uygun olmayan ulaşım araçlarının kullanılması, eskiyen traktörler, işçilerin barınma-dinlenme-temizlik alanlarının yetersizliği tarım alanında yaşanan işçi ölümlerin temel nedenlerini oluşturmaktadır.

Derin yoksulluk koşullarının beslediği mevsimlik tarım işçiliğinin uzun yıllardır çözülemeyen sorunları, bu alandaki sömürüyü her geçen gün daha da boyutlandırmaktadır. Çalışma alanlarındaki ağır koşullar, sosyal güvence olmaksızın dayatılan çalışma yaşamı, güvencesizlik, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yetersizliği ile denetim eksikliği ve sağlık hakkına erişim sorunları bu alandaki başlıca sorunları oluşturmaktadır.

Çok boyutlu ve ağır sorunlarla karşı karşıya bulunan mevsimlik tarım işçileri açısından en önemli sorunların başında emeklerinin karşılığını adil ve düzenli bir biçimde alamamaları gelmektedir. Standart ve denetlenebilir olmayan ücretlendirme sistemi çoğu zaman pazarlık usulüyle belirlenmekte, ücretler aracılar vasıtasıyla işçilere ulaştırılmakta ve bu süreçte önemli ücret kesintileri yaşanmaktadır. Bunun yanı sıra, mevsimlik tarım işçilerinin çalışma alanları dışında nitelikli ve sağlıklı barınma imkânlarına sahip olmaması da işçilerin yaşamları açısından ciddi sorunlara yol açmaktadır. Kanalizasyon altyapısının yetersizliği ve temiz suya erişimde yaşanan güçlükler de barınma hakkı bağlamında önemli riskler oluşturmaktadır.

Her ne kadar mevsimlik tarım işçilerinin barınma, sağlık, eğitim, güvenlik, ulaşım, sosyal güvenlik ve sosyal hizmetlere erişimine ilişkin çeşitli düzenlemeleri içeren 2024/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 27 Nisan 2024 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış olsa da gelinen aşamada mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarında hissedilir bir iyileşmenin yaşandığını söylemek oldukça güçtür. Sahada gerçekleştirilen görüşmeler ve gözlemler, işçilerin yaşam ve çalışma koşullarında kayda değer bir değişiklik meydana gelmediğini ortaya koymaktadır.

Mevsimlik tarım işçilerinin yaşadığı kapsamlı ve çok boyutlu sorunlar dikkate alındığında, çözümün yalnızca uygulanabilirliği ve denetlenebilirliği sınırlı olan genelgelerle sağlanmasının mümkün olmadığı açıktır. Bu sorunların giderilebilmesi için kapsamlı bir araştırma ve inceleme yürütülmesi, elde edilecek bulgular doğrultusunda kalıcı ve etkin düzenlemelerin hayata geçirilmesi zorunludur. Bu çerçevede, mevsimlik tarım işçilerinin karşı karşıya bulunduğu sorunların tüm boyutlarıyla ele alınması amacıyla bir Meclis Araştırması açılması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin sorumluluğunun bir gereğidir. 10 Inen me SABAHAT ERDOĞAN SARITAŞ SÜRT