Hububat alım fiyatlarının belirlenme sürecinin detaylı şekilde incelenerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından 2026 yılı için ton başına makarnalık ve ekmeklik buğday alım fiyatı 16.500 TL, arpa alım fiyatı ise 12.750 TL olarak açıklanmıştır. Ancak söz konusu fiyatların açıklanmasının ardından başta üretici örgütleri, ziraat odaları, kooperatifler ve tarım ekonomistleri olmak üzere çok' sayıda kesim tarafından üretim maliyetleri ile açıklanan fiyatlar arasındaki ilişkinin yeterince şeffaf olmadığı yönünde değerlendirmeler yapılmıştır. Özellikle son yıllarda mazot, gübre, tohum, zirai ilaç, sulama, işçilik ve finansman maliyetlerinde meydana gelen yüksek oranlı artışlar dikkate alındığında, açıklanan fiyatların üreticiye sürdürülebilir bir gelir sağlayıp sağlamadığı hususunda ciddi tartışmalar ortaya çıkmıştır.

Türkiye İstatistik Kurumu verileri incelendiğinde tarımsal girdi fiyat endeksinde son yıllarda yaşanan artışların genel enflasyonun üzerinde seyrettiği görülmektedir. Buna karşılık birçok üretici, ürün fiyatlarının maliyet artışlarıyla aynı hızda yükselmediğini, üretimden elde edilen gelirin giderek azaldığını ve tarımsal faaliyetlerin ekonomik sürdürülebilirliğinin zayıfladığını ifade etmektedir. Özellikle kredi faizlerindeki yükseliş, işletme sermayesi ihtiyacının artması ve tarımsal üretimde risk unsurunun büyümesi üreticilerin gelir beklentilerini olumsuz etkilemektedir.

Öte yandan Toprak Mahsulleri Ofisinin asli görevlerinden biri yalnızca ürün satın almak değil, piyasayı düzenlemek, fiyat istikrarını sağlamak, üreticiyi korumak, stratejik stokları yönetmek ve olağanüstü dönemlerde gıda arz güvenliğini teminat altına almaktır. Buna rağmen son yıllarda müdahale alımlarının piyasa üzerindeki etkisinin azaldığı, ithalat politikalarının iç piyasa fiyatları üzerindeki sonuçlarının yeterince analiz edilmediği ve üretici gelirlerinin korunmasında mevcut mekanizmaların etkinliğinin tartışmalı hale geldiği görülmektedir.

Nitekim son yıllarda buğday ve arpa üretim alanlarında meydana gelen değişimler, tarımsal işletmelerin küçülmesi, genç nüfusun tarımdan uzaklaşması ve üretim maliyetlerinin artması, Türkiye'nin uzun vadeli hububat arz güvenliği açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken gelişmelerdir. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği, çiftçinin üretimde kalabilmesi ve tüketicilerin uygun fiyatlarla gıdaya erişiminin sağlanabilmesi için mevcut alım politikalarının, destekleme mekanizmalarının ve piyasa düzenleme araçlarının bütün yönleriyle incelenmesi zorunlu hale gelmiştir.

Bu çerçevede, Toprak Mahsulleri Ofisinin müdahale alım politikalarının etkinliğinin, hububat alım fiyatlarının belirlenmesinde esas alınan kriterlerin, üretim maliyetleri ile üretici gelirleri arasındaki ilişkinin, ithalat ve stok politikalarının iç piyasa üzerindeki etkilerinin, tarımsal desteklerin yeterliliğinin ve Türkiye'nin gıda arz güvenliği bakımından ortaya çıkan risklerin bütün boyutlarıyla araştırılması; mevcut sorunların tespit edilerek gerekli yasal, idari ve ekonomik tedbirlerin belirlenmesi zaruret göstermektedir.

YENİ YOL YOL