6 Eylül 1975 tarihinde Diyarbakır'ın Lice ilçesinde meydana gelen deprem sonrasında yürütülen hak sahipliği ve konut teslim sürecinin araştırılarak mağduriyetlerin giderilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

6 Eylül 1975 tarihinde meydana gelen Lice Depremi sonrasında yürütülen hak sahipliği, borçlandırma ve konut teslim süreçlerine ilişkin uygulamaların; hak sahibi kabul edilen yurttaşların tamamının haklarına erişip erişmediğinin; hak sahipliği sona erdirilen kişilere ilişkin işlemlerin, ilan ve tebligat süreçlerinin, arşiv kayıtlarının ve günümüze kadar devam eden mağduriyetlerin bütün yönleriyle incelenmesi, mevcut sorunların tespit edilerek çözüm önerilerinin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104'üncü ve 105'inci maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederiz.

GEREKÇE

6 Eylül 1975 tarihinde meydana gelen Lice Depremi, Cumhuriyet tarihinin en ağır afetlerinden biri olmuş, resmi verilere göre 2.385 yurttaş yaşamını yitirmiş, binlerce konut, işyeri ve ahır yıkılmış veya ağır hasar görmüştür. Deprem sonrasında 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun kapsamında hak sahipliği tespitleri yapılmış, kalıcı konutların inşası ve iskan süreçleri başlatılmıştır. Aradan yaklaşık yarım asır geçmiş olmasına rağmen, hak sahipliği listelerinde isimleri yer aldığı halde konutlarına kavuşamadıklarını belirten yurttaşların ve mirasçılarının halen bulunması, söz konusu süreçlerin bütün yönleriyle yeniden incelenmesini gerekli kılmaktadır. Konuya ilişkin idari başvuruların ve yargısal süreçlerin devam ettiği, çeşitli mahkeme kararlarında da hak sahipliği listelerinde isimleri bulunduğu kabul edilen bazı yurttaşların taleplerinin, borçlandırma ve başvuru süreçlerine ilişkin belgelerin bulunmadığı ya da hak sahipliklerinin sona erdiği kabul edilerek reddedildiği görülmektedir.

Mahkeme kararlarında, 1975 Lice Depremi sonrasında 8.159 ailenin hak sahibi kabul edildiği, toplam 7.115 konutun yapılarak hak sahiplerine teslim edildiği belirtilmektedir. Bununla birlikte, hak sahibi kabul edilen bütün yurttaşların konut hakkına erişip erişmediği, hak sahipliği sona erdirilen kişilere ilişkin işlemlerin hangi usullerle gerçekleştirildiği, borçlandırma ilanları ile konut teslim duyurularının nasıl yapıldığı, bu işlemlere ilişkin arşiv kayıtlarının mevcut olup olmadığı ve günümüze kadar devam eden mağduriyetlerin boyutunun ne olduğu hususları kamuoyu açısından açıklığa kavuşturulmayı beklemektedir.

Deprem sonrasında yürütülen hak sahipliği süreçleri yalnızca geçmişe ilişkin idari işlemlerden ibaret değildir. Söz konusu süreçler; mülkiyet hakkı, hukuki güvenlik ilkesi, idarenin işlem ve eylemlerinin denetlenebilirliği ve yurttaşların devlete duyduğu güven bakımından da önem taşımaktadır. Aradan geçen yaklaşık elli yıla rağmen hak sahipliği listelerinde yer aldığı halde haklarına erişemediklerini ifade eden yurttaşların bulunması, meselenin bireysel uyuşmazlıkların ötesine geçerek toplumsal bir nitelik kazandığını göstermektedir. Bu nedenle, 1975 Lice Depremi sonrasında yürütülen hak sahipliği, borçlandırma ve konut teslim süreçlerinin; hak sahibi kabul edilen yurttaşların tamamının haklarına erişip erişmediğinin; hak sahipliği sona erdirilen kişilere ilişkin işlemlerin; ilan, tebligat ve arşiv kayıtlarının; günümüze kadar devam eden mağduriyetlerin ve çözüm yollarının bütün yönleriyle araştırılarak alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi ve devam eden mağduriyetlerin giderilmesine yönelik çözüm önerilerinin ortaya konulması amacıyla bir Meclis Araştırması açılması elzem hale gelmiştir.