Petrol bazlı plastik hammaddelerinde yaşanan fiyat artışlarının etkilerinin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye plastik işleme kapasitesi bakımından Avrupa'nın önde gelen ülkeleri arasında yer almasına rağmen, sektörün kullandığı temel hammaddelerde büyük ölçüde dışa bağımlı bir yapı söz konusudur. Sektörde kullanılan polietilen (PE), polipropilen (PP), PVC, PET ve benzeri petrokimya hammaddelerinin önemli bölümü ithalat yoluyla karşılanmaktadır.

Sektör verilerine göre Türkiye'nin yıllık plastik hammadde ihtiyacı yaklaşık 10 milyon ton seviyesinde bulunurken, yerli üretim bu ihtiyacın sınırlı bir kısmını karşılayabilmektedir. Bu durum; küresel petrol fiyatlarında yaşanan artışların, döviz kurundaki yükselişlerin, enerji maliyetlerindeki dalgalanmaların ve uluslararası lojistik krizlerinin Türkiye'deki üretim maliyetlerine doğrudan yansımasına neden olmaktadır.

Özellikle son dönemde Ortadoğu'da yaşanan jeopolitik gerilimler, Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleri, Kızıldeniz hattındaki lojistik sorunlar ve küresel tedarik zincirinde yaşanan kırılmalar; plastik hammaddelerinde ciddi fiyat artışlarını beraberinde getirmiştir.

Sektör temsilcileri tarafından yapılan açıklamalarda; özellikle alçak yoğunluklu polietilen (LDPE), yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE), lineer alçak yoğunluklu polietilen (LLDPE) ve polipropilen türlerinde kısa süre içerisinde yüzde 80 ile yüzde 100'e yaklaşan fiyat artışları yaşandığı, bazı hammaddelerde arz sıkıntısı oluştuğu, spot piyasada ürün bulunamadığı, bazı üreticilerin sevkiyatları durdurduğu, sipariş iptallerinin başladığı ve tedarik zincirinde ciddi kırılmalar yaşandığı ifade edilmektedir.

Plastik hammaddelerinde yaşanan maliyet baskısı yalnızca plastik üreticilerini değil, plastik girdisi kullanan tüm sektörleri doğrudan etkilemektedir. Ambalaj maliyetlerindeki artış; gıda ve içecek fiyatlarına, otomotiv ve beyaz eşya üretimindeki maliyet artışları ise dayanıklı tüketim mallarına doğrudan yansımaktadır. Tarım sektöründe kullanılan sulama ekipmanları, sera örtüleri ve plastik bazlı üretim girdilerindeki maliyet artışı da tarımsal üretim maliyetlerini yükseltmektedir.

Bu durum üretici fiyat endeksi (ÜFE) üzerinde baskıyı artırırken, maliyet geçişkenliği yoluyla tüketici enflasyonunu da yukarı çekmektedir. Nitekim plastik hammaddeleri; ambalaj, lojistik ve ara malı niteliği nedeniyle enflasyon üzerinde zincirleme etki oluşturan stratejik girdiler arasında yer almaktadır.

Öte yandan, Türkiye'nin petrokimya alanındaki üretim kapasitesinin yetersizliği de yeniden gündeme gelmiştir. PETKİM başta olmak üzere mevcut tesislerin kapasitesi, sektörün toplam ihtiyacını karşılamaktan uzak kalmaktadır. Bu durum, Türkiye'yi küresel piyasalardaki

• T. B. I1. M. ithalata bağımlılık nedeniyle özelikle küçük ve orta ölçekli üreticiler açıemdheğ aes)

PRUP BASKANIE

sürdürülebilirliği ciddi risk altına girmiştir. Birçok işletme kapasite düşürme, üretimi yavaşlatma veya maliyetleri doğrudan nihai ürün fiyatlarına yansıtma yoluna gitmektedir.

Yaşanan gelişmeler; sanayi üretiminde daralma, ihracatta rekabet gücü kaybı, üretici maliyetlerinde artış, tüketici fiyatlarında yeni zam dalgaları, tedarik zincirinde kırılmalar ve istihdam kayıpları riskini beraberinde getirmektedir.

. Bu çerçevede; petrol bazlı plastik hammaddelerinde yaşanan fiyat artışlarının nedenlerinin, küresel gelişmelerin Türkiye ekonomisine etkilerinin, Türkiye'nin petrokimya sektöründeki dışa bağımlılık düzeyinin, yerli üretim kapasitesinin yeterliliğinin, arz güvenliği sorunlarının, sanayi üretimi ve ihracat üzerindeki etkilerin, üretici ve tüketici enflasyonuna yansımalarının, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin karşı karşıya olduğu finansal risklerin ve yerli petrokimya yatırımlarının artırılmasına yönelik alınması gereken önlemlerin tüm yönleriyle araştırılması amacıyla Meclis Araştırması açılması büyük önem taşımaktadır.