Son otuz yıl içerisinde diploma, denklik ve mezuniyet belgesi gibi belgelerin düzenlenmesinde meydana gelen usulsüzlüklerin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son otuz yıl içerisinde yurt içi ve yurt dışı kaynaklı diploma, denklik, mezuniyet ve benzeri eğitim belgelerinde meydana gelen usulsüzlüklerin, sahtecilik faaliyetlerinin, bunların kamu kurumlarına, meslek kuruluşlarına ve yükseköğretim sistemine etkilerinin araştırılması, sahte veya mevzuata aykırı belgelerle kamu hizmetine giriş yapanların, meslek icra edenlerin ve emekli olmuş kişilerin durumlarının incelenmesi, benzer olayların tekrarının önlenmesine yönelik alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM Içtüzüğü'nün 104 ve 105'inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz. 18.06.2026

GEREKÇE

Eğitim sistemi, kamu düzeninin ve liyakat esasının temel dayanaklarından biridir. Diploma, denklik ve mezuniyet belgelerinde gerçekleştirilen sahtecilik veya usulsüzlükler yalnızca bireysel bir suç teşkil etmemekte, aynı zamanda kamu hizmetlerinin niteliğini, vatandaşların can ve mal güvenliğini, devlet kurumlarına duyulan güveni ve hukuk devletinin temel ilkelerini doğrudan etkilemektedir. Danıştay tarafından verilen karar ile, 2016-2020 yılları arasında fiilen yurt dışına çıkmadıkları halde uzaktan eğitim yoluyla alınmış gibi gösterilen sahte veya mevzuata aykırı lise diplomaları üzerinden denklik alan 419 kişinin işlemleri iptal edilmiş, Yükseköğretim Kurulu'nun bu diplomalarla yapılan başvuruların işleme alınmamasına ilişkin düzenlemesi hukuka uygun bulunmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu, yurtdışı lise diplomasına dayanılarak denklik alan 450 öğrenciden 419'unun denklik belgelerini mevzuata aykırı şekilde aldığı ortaya konulmuştur.

Söz konusu sahte denklikler sayesinde 204 kişinin hukuk fakültelerine, 80 kişinin tıp fakültelerine, 54 kişinin eczacılık fakültelerine, 44 kişinin diş hekimliği fakültelerine, 28 kişinin mühendislik fakültelerine ve 13 kişinin iktisadi ve idari bilimler fakültelerine yerleştiği basına yansımıştır. Bursa'da 83, Çorum'da 51, Ankara'da 34, Ordu'da 20 ve İzmir'de 4 sahte denklik işlemi tespit edilmiş, en fazla işlemin İstanbul II Milli Eğitim Müdürlüğü aracılığıyla gerçekleştirildiği ifade edilmiştir.

Öte yandan İçişleri Bakanlığınca yapılan 23 Mayıs 2025 tarihli açıklamada yürütülen çalışmalar neticesinde 57 adet sahte diploma, 108 adet sahte sürücü belgesi ve 4 adet sahte lise mezuniyet belgesi tespit edildiği kamuoyuna duyurulmuştur. Bu durum, eğitim belgelerinde sahtecilik faaliyetlerinin münferit olmayıp organize bir yapıya dönüşebildiğine işaret etmektedir. Sahte veya usulsüz belgelerle hukuk, tıp, diş hekimliği, eczacılık ve mühendislik gibi toplum sağlığı, adalet sistemi ve kamu güvenliği açısından hayati öneme sahip alanlara giriş yapılmış olması bir milli güvenlik, kamu sağlığı ve kamu yönetimi sorunu olduğunu göstermektedir.

Bu çerçevede, yalnızca son yıllardaki vakalarla sınırlı kalınmaksızın son otuz yıllık süreçte düzenlenen diploma, denklik, mezuniyet ve benzeri belgelerin risk analizi çerçevesinde yeniden incelenmesi, gerektiğinde emekli olmuş kişilerin de dahil olduğu tüm şüpheli işlemlerin tetkik edilmesi, kamu kurumları, üniversiteler ve meslek kuruluşlarında sahte veya usulsüz belgelerle elde edilmiş hakların tespit edilmesi, bu süreçlerde ihmali veya kastı bulunan kişi ve kurumların ortaya çıkarılması, benzeri olayların tekrarını önlemek amacıyla dijital doğrulama ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesine yönelik alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir araştırma yapılması zaruri hale gelmiştir.