TEİAŞ'a ait yüksek gerilim trafo tesislerinde yürütülen elektrik hizmetlerinin etkilerinin araştırılarak risklerin tespit edilmesi ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

İzmir'in Urla ilçesinde TEİAŞ'a ait trafo merkezinde meydana gelen yangın, yüksek gerilim enerji tesislerinde bakım ve denetim süreçlerinin ne kadar hayati olduğunu bir kez daha göstermiştir. Yüksek gerilim tesisleri, taşıdığı risk nedeniyle sıradan tesisler değildir. Bu alanlarda en küçük ihmal dahi büyük yangınlara, patlamalara, çevre zararlarına, can kayıplarına, enerji kesintilerine ve ciddi kamu zararına yol açabilecek niteliktedir.

Kamu hizmetlerinde esas olan, felaket yaşandıktan sonra açıklama yapmak veya müdahale etmek değil; riskleri önceden tespit etmek, bakım ve kontrolleri zamanında yapmak, ekonomik ömrünü tamamlamış cihazları yenilemek, çalışanların güvenliğini sağlamak, yangın algılama ve söndürme sistemlerini çalışır halde tutmak ve acil durum planlarını hazır bulundurmaktır. Enerji altyapısı gibi kritik bir alanda önlenebilir nitelikteki her olay, yalnızca teknik arıza değil, aynı zamanda kamu yönetiminin denetim ve gözetim sorumluluğu bakımından da incelenmesi gereken bir durumdur. Türkiye genelinde TEİAŞ'a ait trafo merkezleri, şalt sahaları ve enerji iletim tesislerinde periyodik bakım, koruyucu bakım ve teknik testlerin düzenli yapılıp yapılmadığı; termal kamera kontrollerinin zamanında gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği; yangın risk analizlerinin güncel olup olmadığı; otomatik yangın algılama ve söndürme sistemlerinin çalışır durumda bulunup bulunmadığı; iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin yeterli olup olmadığı; teknik personel sayısı, uzmanlık düzeyi ve liyakat esaslarının ihtiyaca cevap verip vermediği hususlarının bütün yönleriyle incelenmesi gerekmektedir. Bunun yanında ekonomik ömrünü tamamlamış trafo, kesici, kablo, röle, akü, pano ve diğer yüksek gerilim ekipmanlarının zamanında yenilenip yenilenmediği; geçmiş yıllarda meydana gelen yangın, patlama, kısa devre, teknik arıza ve iş kazalarının nedenlerinin yeterli şekilde araştırılıp araştırılmadığı; bu olaylarda ihmal veya kusuru bulunduğu tespit edilen kişi ve kurumlar hakkında gerekli idari ve adli işlemlerin uygulanıp uygulanmadığı ile bölge müdürlüklerinin bakım, denetim ve risk yönetimi performanslarının objektif ölçütlerle değerlendirilip değerlendirilmediği hususlarının açıklığa kavuşturulması kamu yararı açısından zorunludur.

TELAŞ tesisleri yalnızca elektrik iletim altyapısının bir parçası değil, aynı zamanda ülkenin kritik kamu altyapıları arasında yer almaktadır. Bu nedenle yüksek gerilim sistemlerinde meydana gelebilecek büyük ölçekli bir arıza; bir ilin veya bölgenin enerji arzını kesintiye uğratabilecek, hastanelerin, içme suyu tesislerinin, sanayi üretiminin, tarımsal sulama sistemlerinin, haberleşme ve ulaşım altyapısının aksamasına neden olabilecek sonuçlar doğurabilmektedir. Böyle bir riskin gerçekleşmesi halinde oluşacak zarar yalnızca ilgili tesiste meydana gelen hasarla sınırlı kalmayacak, kamu hizmetlerinin sürekliliğini ve ekonomik hayatı da doğrudan etkileyecektir.

Özellikle yerleşim alanlarına, sanayi bölgelerine, organize sanayi bölgelerine, tarım arazilerine, ormanlık alanlara ve turizm merkezlerine yakın konumda bulunan yüksek gerilim trafo merkezleri ile enerji iletim tesislerinin taşıdığı risklerin ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu tesisterda yalıye gelebilecek yangın veya patlamaların çevreye yayılma ihtimali, acil müdahale kapaşiteşi, planları, itfaiye ve AFAD başta olmak üzere ilgili kurumlar arasındaki koordinasyon ie çevrede yaş vatandaşların can ve mal güvenliğine yönelik alınan tedbirlerin yeterliliği bütün yönleriyle incelenmelidir.

Kamuoyuna yansıyan iddialar, bazı bölge müdürlüklerinde bakım süreçleri, teknik denetimler, personel planlaması, iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ile yönetim anlayışı bakımından çeşitli sorunlar bulunduğuna işaret etmektedir. Bu iddiaların doğru olup olmadığının ortaya çıkarılması; varsa ihmal, hizmet kusuru veya yönetim zafiyetlerinin tespit edilmesi; kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi ve benzer olayların tekrar yaşanmaması için gerekli yapısal tedbirlerin ortaya konulması bakımından Türkiye Büyük Millet Meclisinin denetim yetkisinin işletilmesi önem arz etmektedir.

Enerji iletim altyapısının güvenliği yalnızca teknik bir konu değil; yaşam hakkının korunması, kamu hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması, çevrenin korunması ve kamu kaynaklarının etkin kullanılmasının da ayrılmaz bir unsurudur. Bu nedenle TELAŞ'a ait yüksek gerilim tesislerinde yürütülen bakım, teknik denetim, risk yönetimi, yangın güvenliği, iş sağlığı ve güvenliği ile acil durum hazırlıklarının bütüncül bir yaklaşımla incelenmesi; mevcut eksikliklerin ve yapısal sorunların ortaya konulması, olası risklerin önceden tespit edilmesi ve benzer olayların tekrar yaşanmaması için gerekli idari, teknik ve yasal düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Araştırma Komisyonu kurulması zorunlu hale gelmiştir.

SPİ - EASKANL®